Pramāṇa · Search · About · API

The Recognition of Śakuntalā 10.5.11

Arthadyotanikā 10.5.11

Language
Sanskrit

10.5.11

“anādau śeṣādeśayordvitvam” iti jakārasya takārasyāpi dvitvam|| kvacitpurātanapustake ayyautteti pāṭhaḥ| so'pi sāṃpradāyika eva| “saurasenyām” ityanuvartamāne “na vāryyo dyyaḥ” iti yādeśavidhānāt | iyamiti saṃskṛtasamam | “asteḥ” ityanuvartamāne “mimomairjhihyohmā vā” iti asmītyasya hmotyādeśaḥ| itthamagre'pyanusartavyam| pratipadaṃ likhyamānaṃ gauravamāvahatīti viramyate | viśeṣa eva kvacitkaścidvakṣyate || etadanantaraṃ navīne kvacitpustake “āṇavedu ajjo ko ṇioo aṇuciṭṭhīadutti” iti pāṭhaḥ purāṇapustakeṣvabhāvātprayojanābhāvāccopekṣyaḥ | “raṅgaṃ prasādhyamadhuraiḥ ślokaiḥ kāvyārthasūcakaiḥ | ṛtuṃ kaṃcidupādāya bhāratīṃ vṛttimāśrayet || bhāratī saṃskṛtaprāyo vāgvyāpāro janāśrayaḥ| bhedaiḥ prarocanāyuktairvīthīprahasanāmukhaiḥ" iti dhanikoktaṃbhāratīvṛtteḥ prarocanālakṣaṇamaṅgamavapakṣipatti | ārye abhirūpabhūyiṣṭhetyādinā ramaṇīyā ityantena| “vistarāduta saṃkṣepādvidadhīta prarocanām” iti rasārṇavasudhākarokteriyaṃ vistīrṇā prarocanā | tallakṣaṇaṃ ca daśarūpake-“ unmukhīkaraṇaṃ tatra praśaṃsātaḥ prarocanā” iti| tasyā bhedā uktāḥ sudhākare-“praśaṃsā tu dvidhā jñeyā cetanācetanāśrayā | cetanāstu kathānāyakavisabhyanaṭāḥ smṛtāḥ | acetanau deśakālau kālo madhuśaranmukhaḥ” iti | kathānāthaḥ kaṭhānāyakaḥ| abhirūpāḥ paṇḍitā manojñāśca bhūyiṣṭhā bahavo yasyāmetādṛśī pariṣatsabhā || “abhirūpo budhe ramye” iti śāśvataḥ|| anena sabhyapraśaṃsā| tatra sabhyasvarūpamādibharate--“sabhyāstu vibudhairjñeyā ye didṛkṣānvitā janāḥ| madhyasthāḥ sāvadhānāśca vāgmino nyāyavedinaḥ ||

Linked texts (1)