Pramāṇa · Search · About · API

The Recognition of Śakuntalā 10.5.125

Arthadyotanikā 10.5.125

Language
Sanskrit

10.5.125

iṣṭaḥ priyastasya pravāso deśāntarasthitirūtena janitāni duḥkhāni | abalājanasyeti suduḥsahatvenoktam | anyathā strījanasyetyeva brūyāt | janaśabdena jātimātragrahaṇam | nūnaṃ niścitam | atimātramatyartham | suduḥsahāni | atimātrasuśabdau duḥsahatvasyāpyaśakyānvuṣṭhānaṃ bodhayataḥ | atra pūrvārdhe nāyake'ntarhite nāyikā dṛṣṭiṃ na nandayatīti nāyakayorvyavahārasamāropātsamāsoktiḥ | uttarārdhena sāmānyena viśeṣyasya samarthanādarthāntaranyāsaḥ | iṣṭeti janijaneti matimātreti chekavṛttiśrutyanuprāsāḥ | kāvyaliṅgaṃ ca | vṛttamamantaroktameva | atha ca kau pṛthivyāṃ muhyatī harṣayuktā saiva pūrvaṃ dṛṣṭā śakuntalā śaśinīti duṣyante viṣayaniragaraṇāttadraṃśodbhavatvādvāntarhite'saṃnihite ityādi pūrvārdhe sarva yojyam | tenāsyā rājagṛhaṃ prati prasthāpanasūcakaṃ tṛtīyaṃ patākāsthānamupakṣisam | tallakṣaṇamuktaṃ mātaguptācāryaiḥ-“ arthopakṣepaṇaṃ yatra na gūḍhaṃ savinaṃ bhavet | śliṣṭā pratyuttaropetaṃ tṛtīyaṃ tanmataṃ tathā ” iti | śiṣyoktārthāntaranyāsaśravaṇānantaraṃ prabuddhaḥ sahyā anasūyāyāḥ apaṭīkṣepeṇa praveśaḥ | “nāsūtitasya pātrasya praveśo nirgamo'pi ca ” ityukteḥ | apaṭī javanikā | “ apaṭī kāṇḍapaṭīkā pratisīrā javanikā tiraskariṇī ” iti halāyudhaḥ | yadyapyevamapi nāma viṣayaparāṅmukhasyāpi janasyāpyetanniveditamapi na viditameveti yojyam | aperavadhāraṇārthatvāt | tathāpi tena rājñā śakuntalāyāmanāryamācaritam | homavelānivedanārthaṃ gate śiṣye'syāstatra saṃmārjanādi kartumāryāyā eva prabodhakāla iti vadati | pratibuddhotthitāpi kiṃ kariṣye |

Linked texts (1)