Pramāṇa · Search · About · API

The Recognition of Śakuntalā 10.5.127

Arthadyotanikā 10.5.127

Language
Sanskrit

10.5.127

tato yāvadenāṃ lajjāvanatamukhīṃ pariṣvajya tātakāśyapenaivamabhinanditam | diṣṭyā daivena dhūmākulitadṛṣṭerapi yajamānasya pāvaka evāhutiḥ patitā | anena dṛṣṭāntena svasya kṛtakṛtyatā dhvanilā | mamāyāsaṃ vinaiva vāñchitasthale saṃbandho jāta ityarthaḥ | vatse suśiṣyaparidattā vidyevāśocanīyā saṃvṛttā | anena tasyāḥ kṛtakṛtyatā dhvanitā | adyaiva ṛṣirakṣitāṃ tvāṃ bhartuḥ sakāśaṃ visarjayāmīti | “vartamānasāmīpye-”iti laṭ | atha kena sūcitaḥ kathitastātakāśyapasya vṛttāntaḥ | agniśaraṇamagnihotragṛham | “śaraṇaṃ gṛharakṣitroḥ” ityamaraḥ | praviṣṭasya śarīraṃ vināśarīriṇyā chandomathyā vāṇyā sūcita ityeva | saṃskṛtamāśrityeti | uktaṃ ca mātṛguptācāryaiḥ- “yojyaṃ vidūṣakonmattabālatāpasayoṣitām | nīcānāṃ ṣaṇḍakānāṃ ca nīcagrahavikāriṇām | vidvadbhiḥ prākṛtaṃ kāryaṃ kāraṇātsaṃskṛtaṃ kvacit ” iti | atra cāśarīriṇīvāṇyanuvāda eva kāraṇam | yathāsthitasyaivānuvādaḥ | sa ca saṃskṛtamantareṇa na saṃbhavatīti saṃskṛtāśrayaṇam | duṣyanteneti | nāmānukīrtanena somavaṃśodbhavatvena kimapyābhijātyamaudāryadhairyavinayādiguṇasaṃpannatvaṃ ca vyajyate | bhuvaḥ bhūtaya aiśvaryāyeti | anena tasya bhāvicakravartitvaṃ dhvanyate | āhitaṃ niṣiktaṃ tejo dadhānām | teja iti viṣayanigaraṇenātiśayoktiḥ | tena tejastrayarūpatvaṃ garbhasya dhvanitam | tanayāmavehi jānīhi | agnigarbhā śamīmiveti sahajapūtatvaṃ dhvanitam | upamānuprāsau | anena mārgalakṣaṇamaṅgamupakṣiptam | tallakṣaṇaṃ tu—“bhūtārthavacanaṃ caiṣa mārga ityabhidhīyate ” iti | aśarīriṇyā vācā satyārthakathanātprāgyāśānugamatvam |

Linked texts (1)