The Recognition of Śakuntalā 10.5.129
Arthadyotanikā 10.5.129
- Language
- Sanskrit
10.5.129
ucitaṃ na te maṅgalakāle roditum | anena bhaviṣyadviyogaḥ sūcitaḥ | aśrūṇi visṛjyeti tripatākānāmiyā netradeśagatayā | tripatākalakṣaṇamuktaṃ prāk | nāṭyeneti tripatākānāmiyā tilakaṃ pārśvamukhasaṃdaṃśābhyāmubhayakarasthābhyāṃ mālā bhramarābhyāṃ tālapatradvayaṃ karṇapūradvayamityādi | tallakṣaṇāni tu— “arālāṅguṣṭhatarjanyau lagnāgre nimnatāṃ gataḥ | kiṃciccetanamadhyaḥ syāttadā saṃdaṃśa ucyate || sa tredhā syādagrataśca mukhataḥ pārśvataḥ kramāt | prāṅmukhaḥ pārśvamukhaḥ ityasya lakṣaṇam ” iti | arālalakṣaṇamuktaṃ prāk—“aṅguṣṭhamadhyamāṅgulyau śliṣṭā- gre tarjanī natā| yatrodhve virale śeṣe makaro bhramaro bhavet| karṇapūre tālapatre kaṭakoddharaṇadiṣu" iti | ābharaṇocitaṃ rūpamāśramasulabhaiḥ prasādhanairviprakāryete vikṛtaṃ kriyata ityarthaḥ | ābharaṇocitamityanena sūcitamābharaṇam | tadvārā tadānayanakartṛṇāmapi sūcanamārtham | ityṛṣikumārayoḥ praveśaḥ | vismitā iti | akasmādalaṃkāradarśanena teṣāṃ cātiramaṇīyatvadarśanena | vatsa nārada kutaṃ etat | kiṃ mānasī siddhiḥ | na khalviti pūrvasyottararūpaṃ bhinnaṃ vākyam | kṣaumamiti | kenacittaruṇenduvatpāṇḍu śvetam | maṅgalakarmaṇi sādhu maṅgalyam | anupahatadaśaṃ gorocanāccitritaparyantaṃ yugalaṃ cetyarthaḥ | ataevāgre " paridhehi saṃpadaṃ khomajjualaṃ tti " | kṣaumaṃ dukūlamāviṣkṛtaṃ dattam | kenacittaruṇetyanuṣajyate | caraṇa upabhogo rañjanādistatra sulabho yogyaḥ | anena viśeṣaṇenānekaprayatnajanitacaraṇālepanayogyatāyatnasiddheti dhvanitam | lākṣāraso 'laktadravo niṣṭhyūto dattaḥ | pūrvoktarītyātrāpyaślīlaparihāraḥ |
Linked texts (1)
- Abhijñānaśākuntala — Kālidāsa, Sanskrit