The Recognition of Śakuntalā 10.5.138
Arthadyotanikā 10.5.138
- Language
- Sanskrit
10.5.138
mukhe vraṇaviropaṇaṃ vraṇaśamakamityudī tāpasatarustatphalatailaṃ nyaṣicyata siktam | dattamiti yāvat | so'yamagre dṛśyamāno mṛgaḥ śyāmāko dhānyaviśeṣastanmuṣṭibhiḥ parivardhitaḥ| kaḥ samāsāntaḥ | svayamattumasamarthasya śyāmākānmuṣṭau gṛhītvā mukhe'rpitavatītyādi poṣaṇaprakāraṃ sūcayituṃ muṣṭipadopādānam | so'yamityādinā janmārabhya yāvanmṛgatvaṃ prāptastāvattvayaivaṃ poṣita iti vyajyate | te tava putrakṛtakaḥ kṛtrimaputraḥ | āhitāgnipāṭhātparanipātaḥ | padavīṃ mārge na jahāti tvadanugāmī bhavatītyarthaḥ | mṛgasvabhāvoktiḥ | atriro takotaka iti chekānuvṛtyanuprāsāḥ | vṛttamanantaroktam | vatsa kiṃ sahavāsaparityāginīṃ māmanusarasi | aciraprasūtayā jananyā vinā vardhita eva idānīmapi mayā virahitamapi tvām | ityanena svasya mātṛtulyasnehatvaṃ dhvanitam | tātaścintayiṣyati | nivartasva tāvat | utpakṣmaṇoriti | udvūrdhvaṃ pakṣmaṇī yayorlocanayorviṣaya uparuddhā vṛttiḥ pravartanaṃ yasya taṃ bāṣpaṃ sthiratāyā sthairyeṇa | dhairyeṇeti yāvat | vihato dūrīkṛto'nubandhaḥ punaḥpunarutpattiryasya taṃ kuru | utpannamabhūrdhvīkṛtaiḥ pakṣmabhī ruddhaṃ tadadhikaṃ cettadadhaḥpatane'maṅgalamiti tvaṃ nirundhīti bhāvaḥ | utpakṣmaṇoriti viśeṣaṇadānārthaṃ nayanapadam | anyathā bāṣpasya tadavinābhāvitvādārthaṃ paunaruktyaṃ syāt | atra hetumāha—asminniti | khalu yasmādarthe na lakṣito dṛṣṭo natonnato bhūmibhāgo yatra tasminmārge te tava padāni viṣamībhavantyuccāvaceṣu nipatantītyarthaḥ |
Linked texts (1)
- Abhijñānaśākuntala — Kālidāsa, Sanskrit