The Recognition of Śakuntalā 10.5.139
Arthadyotanikā 10.5.139
- Language
- Sanskrit
10.5.139
atra yātrāsamaye'maṅgalaśabdoccāraṇamapi nocitamiti tacchravaṇena tasyā āśaṅkā bhaviṣyata iti viṣamapadatvaṃ hetutvenoktam | padārthavākyārtharūpayoḥ kāvyaliṅgayoḥ saṃsṛṣṭiḥ | chekavṛttyanuprāsau | vṛttamanantaroktam | kṣīravṛkṣeti plakṣāderupalakṣaṇam | tena chāyādhikyaṃ dhvanitam | praśastaṃ yuktaṃ yuktarūpam | paśya nalinīpattrāntaritamapi sahacaramapaśyantyāturā cakravākyārauti | duṣkaramahaṃ karomīti | etāvaddinaṃ bhartrā vinā sthitāsmīti bhāvaḥ | sakhi evaṃ mā mā mantraya | eṣeti | gāthā | eṣā cakravākī kṣaṇamapi tena vinātiṣṭhantī | sāpītyapiśabdārthaḥ | na nātho na kānto'pi tu priyastenāpi nāgamayatyeva nāpi madhye rajanīyavicchedo nāpi tasyāḥ kathāśocyatvamiti bhāvaḥ (?)| rañjayati lokāniti rajanīmātram | api tu viṣādena duḥkhena dīrghatarām | atha ca viṣādo yeṣāṃ te viṣādā virahiṇaḥ | arśaādyac | teṣāṃ dīrghā kevalaṃ na dīrghatarāmapīti pañcasu sthāneṣvapiyojyaḥ | gurvapi virahaduḥkhamāśābandhaḥ sāhayati | arthāntaranyāsaḥ | asmāniti | saṃyama eva dhanaṃ yeṣāṃ tānasmānsādhu samyaktayā vicintya munyādipadatyāgena saṃyamadhanapadagrahaṇamaṅgīkārānaṅgīkārayorbhayānukūlau darśayati | ātmana uccaiḥ kulam | sādhu vicintyetyanuṣajyate | tādṛśakulotpannasyālīkapratāraṇādisaṃbhāvanā nāstīti bhāvaḥ | asyāstvayi tāṃ snehapravṛttiṃ snehapravāhamādhikyamiti yāvat | sādhu vicintyetyanuṣajyate | “pravṛttiḥ kathitā vṛttau pravāhodantayorapi” iti viśvaḥ | tenātra kārakakriyādīpakam | tāmiti sarvanāmnā pūrvakavirahe tattatkāmādyavasthāpi(?)nubhavanam|
Linked texts (1)
- Abhijñānaśākuntala — Kālidāsa, Sanskrit