Pramāṇa · Search · About · API

The Recognition of Śakuntalā 10.5.14

Arthadyotanikā 10.5.14

Language
Sanskrit

10.5.14

"balavatsuṣṭhu kimutaṃ svatyatīva ca nirbhare" ityamaraḥ || śikṣitānāṃ puruṣāṇāṃ viśeṣāṇādeva viśeṣyapratipatterviśeṣyānupādānam | tathā ca vāmanaḥ—"viśeṣaṇamātraprayogo viśeṣyapratipattau" iti | cetaḥ ātmani svaviṣaye apratyayamaviśvāṃsi || "pratyayo'dhīnaśapathajñānaviśvāsahetuṣu" ityamaraḥ | "kva nāsi śubhapradaḥ" itivadviśabdānupādāne'pyayamarthāntaranyāsaḥ | sāmānyasya samarthakatvāt | śrutyanuprāsaśca | viśvāsasya cetodharmatvenārthapaunaruktyam | viśvāsābhāvasya vidheyatvādavimṛṣṭavidheyāṃśatā ca| etaddoṣaparihārāya "svasminnapratyeti no cetaḥ" iti paṭhanīyam || ārya | iyamapi naṭastutireva | evaṃ ṇedaṃ evametat || "sorasenyām" ityanuvṛttau "mo'ntyāṇṇo vedetoḥ" iti ṇakārāgamaḥ|| anantarakaraṇīyamārya ājñāpayatu | asyāḥ pariṣadaḥ sabhāyāstāsthyāttattyānāṃ sāmājikānāṃ śrutiprasādanataḥ śravaṇaprasādādanyatkiṃ karaṇīyamityanuṣajyate | "ṛtuṃ kaṃcidupādāya" ityuktaṃstamupādatte | tadimamiti | tattasmātkāraṇācchrutiprasādananimittaṃ gīyatāmiti saṃbandhaḥ || acirapravṛttamityanena tadutpannapuṣpādeḥ saurabhyādyatiśayo vyajyate | upabhogāya candanādyupabhogāya kṣamaḥ samarthastam | anena svasya śramāpanodopāyabāhulyasūcanam | saṃprati grīṣme hi yasmādasya ślokenānvayaḥ| subhageti | su atiśayena bhago yatno yeṣvetādṛśāḥ salilāvagāhā yatreti bahuvrīhigarbho bahuvrīhiḥ||"bhagaśabdo yaśojñānavīryayatnākryayoniṣu" iti dharaṇiḥ|| etena jalakrīḍāyogyatvaṃ dhvanyate | pāṭalānaṃ pāṭalīpuṣpāṇāṃ saṃsargaḥ saṃbandho yeṣu te || "puṣpe klībe'pi pāṭalā" ityamaraḥ|| surabhayo manojñāḥ|

Linked texts (1)