The Recognition of Śakuntalā 10.5.143
Arthadyotanikā 10.5.143
- Language
- Sanskrit
10.5.143
sa svayaṃ pūta iti kiṃ vaktavyam | pāvayatīti pāvanaḥ | tannāmagrahaṇenānye'pi pāvanā bhavantīti bhāvaḥ| arkopamānatvaṃ(tvena)tanayasya jagadvilakṣaṇatejasvitvaṃ lokatrayātikrāntapauruṣatvaṃ caturdaśabhuvanagīyamānakīrtitvamata eva cakravartitvamityādi dharmasahasraṃ vyajyate | he vatse mama piturvirahajāṃ viyogajāṃ śucaṃ na gaṇayiṣyasi | na tu sā na bhaviṣyati gṛhakāryavyagratayā tvayā śoko na gaṇanīya ityarthaḥ | pitṛviyogaduḥkhamavismaraṇīyaprakṛtyā vyajyate | caturthacaraṇārthaṃ prati pūrvoktadvayaṃ hetutvena yojyam | upamāsamuccayakāvyaliṅgaśrutivṛttyanuprāsāḥ | hariṇī vṛttam | anena saṃgprahalakṣaṇamaṅgamavakṣiptam | tallakṣaṇaṃ tu— “sāmadānārthasaṃyogaḥ saṃgrahaḥ parikīrtitaḥ ” iti | dvāvapi māṃ samamekadaiva pariṣvajethām | tathā kṛtetyekadā pariṣvajya | sakhi yadi nāma sa rājā pratyabhijñānamantharo bhavet | pratyabhijñāne tattedaṃtāvagāhiti seyaṃ śakuntaleti jñāne mantharaḥ śithilaḥ jhaṭityetādṛgjñānarahita ityarthaḥ | tatastasyedamātmanāmadheyāṅkitamaṅgulīyakaṃ darśaya | anena rūpalakṣaṇamaṅgamavakṣiptam | tallakṣaṇaṃ tu daśarūpake— “rūpaṃ vitarkavadvākyam ” iti | yadīti vitarkokteḥ | anena vaḥ saṃdeśena kampitāsmi | anena saṃbhramalakṣaṇamaṅgamavakṣiptam | tallakṣaṇaṃ tu daśarūpake—“ śaṅkātrāsau ca saṃbhramaḥ ” iti | mā bhaiṣīḥ | snehaḥ pāpaśaṅkī | anenādhibalalakṣaṇamaṅgamavakṣiptam | tallakṣaṇaṃ tu— “ kapaṭenābhisaṃdhānaṃ jñeyaṃ cādhibalaṃ budhaiḥ ” iti | yugāntaraṃ hastacatuṣkāvadhi | “ yugaṃ hastacatuṣke'pi ” iti viśvaḥ |
Linked texts (1)
- Abhijñānaśākuntala — Kālidāsa, Sanskrit