The Recognition of Śakuntalā 10.5.144
Arthadyotanikā 10.5.144
- Language
- Sanskrit
10.5.144
tāta kadā nu bhūyastapovanaṃ prekṣiṣye | bhūtveti | cirāya cirakālam | catvāraḥ samudrāḥ | viśeṣaṇenaiva viśeṣyapratipattiḥ | te'nto yasyāḥ sā cāsau mahī ca tasyāḥ sapatnī bhūtvā | caturudadhimekhalitabhūmivalayopabhogamupabhujyeti bhāvaḥ | duṣyantasyāpatyaṃ dauṣyantistam | “ata iñ ” | na vidyate prati saṃmukhaṃ ratho yasya sa tam | pratipakṣābhāvāt | “ mātrārthe cābhimukhye ca pratidānādiṣu prati ” iti viśvaḥ | anena viśeṣaṇadvayena mahībhārakṣamatvaṃ dhvanitam | niveśya sthāpayitvā | arthānmahīsapatnyām | atra sapatnīgrahaṇena tasyā api mātṛtvaṃ sūcitam | yadyapi sapatnī tathāpi tvayi satyāmeva sapatnabhāvaḥ | tvayā samarpite tu tannāstīti bhāvaḥ | bhartrā saheti gauṇatvametāṃ pratyuttaradānenāsyāḥ prakṛtatvānnānupapannam | atra tasyāṃ mahīsapatnītvaṃ tasyāṃ tanniveśanaṃ tasmiṃśca kuṭumbabharaniveśanamiti mālādīpakam | atra yāvadduṣyantadhāraṇaṃ pitṛbhaktyā taṃ prati mahyā mātṛtvavarṇanaṃ nānaucityamāvahati | śānte prakaraṇānusārādvayasīti gamyate | idamāśramaviśeṣaṇatvenāpi | punaḥ punarevaivaṃ mantrayiṣyati | nivartatāṃ bhavān | tapaścaraṇena pīḍitaṃ tātaśarīram | tasmānmama kṛte | atimātramutkaṇṭhā | meti niṣedhe | utkaṇṭhayālamityarthaḥ | “ ktvastumunttunuāṇaḥ ” iti ktvāpratyayasya tumādeśaḥ | śamamiti | mama kāśyapasya bālyādārabhya tvatkṛtaparipālanasyetyarthāntarasaṃkrāntatvam | evaṃbhūtasya śokaḥ kathaṃ śamameṣyati | kaṣṭena śamameṣyatītyarthaḥ | īdṛśastvayā tādṛśaguṇavatyā tathā sakalanipuṇayetyādi dyotayati | pūrvaṃ racito racitapūrvastam |
Linked texts (1)
- Abhijñānaśākuntala — Kālidāsa, Sanskrit