Pramāṇa · Search · About · API

The Recognition of Śakuntalā 10.5.148

Arthadyotanikā 10.5.148

Language
Sanskrit

10.5.148

nūnaṃ niścitaṃ tadbhāvairvāsanābhiḥ sthirāṇi niścalāni janmasahasrairapi dūrīkartumaśakyānīti bhāvaḥ | jananāntarasauhṛdānyanyajanma sauhārdānyabodhapūrvaṃ viṣayaviśeṣajñānābhāvapūrvaṃ cetasā smarati | yato jananāntarasauhṛdamata eva pūrvamiti hetutveneha yojyam | sāmānyato janmāntarāṇāmanurāgaṃ smṛtvā samutsukatvaṃ bhavatītyarthaḥ | atra svasya śakuntalāviṣaye janmāntarīyo'dhunātanaśāpācchādito'nurāgo gamyaḥ | yato viśeṣe prastute sāmānyekteraprastutapraśaṃsā tena sthāyinyā rateravicchedo dhvanitaḥ | atra nūnamityutprekṣāyāmiti kaścittanna | atra janmāntarīyasmaraṇaṃ śāstrasiddhameva | tasyāsaṃbhavansaṃbandhaḥ kvacidutprekṣaṇīyaḥ | atra sāmānyata ukteḥ kvacitkalābhāvānna tadutprekṣā | atha samayaviśeṣe'sadṛtprekṣyata iti cettadapi na | rasotpādakāraṇasyokteḥ | tena kāvyaliṅgameva | tayośca padārthavākyārtharūpatvātsaṃsṛṣṭiḥ | nanu jananāntarāṇāṃ nānāvidhānāmanantānāṃ saṃbhavātkathametadrūpeṇa smaraṇaṃ tiryagyonyādinā vyavadhānāditi cenna | pātañjalaśāstrasiddhatvāt | tathāhi | “tatastadvipākānuguṇānāmabhivyaktirvāsanānām” idaṃ sūtram | asya bhojakṛtā vṛttiḥ- “dvividhā vāsanāḥ | smṛtiphalā jātyāyurbhogaphalāśca | jātyāyurbhogaphalā ekānekajanmabhavā iti pūrvameva kṛtatanniśrayāḥ | yāstu smṛtimātraphalāstataḥ karmaṇo'nyādṛkśarīramārabdhaṃ devamānuṣatiryagādibhedaṃ tasyāvipākasya yā anuguṇā anurūpā vāsanāstāsāmeva tasmādabhivyaktirvāsanānāṃ bhavati” | ayamarthaḥ |

Linked texts (1)