The Recognition of Śakuntalā 10.5.149

10.5.149

yena karmaṇā pūrve devatādiśarīramārabdhaṃ jātyantaraśatavyavadhāne punastathāvidhasyaiva śarīrasyārambhe taddaśāyāṃ narakādiśarīropabhogavāsanā vyaktimāyānti | āsābheva vāsanānāṃ kāryakāraṇabhāvānupapattimāśaṅkya samarthayitumāha-“jātideśakālavyavahitānāmapyānantaryaṃ smṛtisaṃskārayorekarūpatvāt” sūtram | iha nānāyoniṣu bhramatāṃ saṃsāriṇāṃ kāṃciyonimanubhūya yadā yonyantarasahasravyavadhānena punastāmeva yoniṃ pratipadyante tadā tasyāṃ pūrvānubhūtāyāṃ yonau tathāvidhaśarīrādivyañjakāpekṣayā vāsanāḥ prakaṭībhūtā āsaṃstāstathāvidhavyañjakaśarīrādilābhe prakaṭībhavanti | jātideśakālavyavadhāne'pi tāsāṃ svānurūpasmṛtyā viphale sādhana ānantaryameva | kutaḥ | smṛtisaṃskārayorekarūpatvāt | tathāhi | anuṣṭhīyamānātkarmaṇaścittasattvena vāsanārūpāḥ saṃskārāḥ samutpadyante | sa ca svarganarakādīnāṃ phalānāṃ cāṅkurībhūtaḥ karmaṇāṃ vā yāgādīnāṃ śaktirūpatayāvasthānaṃ karturvā tathāvidhabhogabhoktṛtvarūpaṃ sāmarthyam | saṃskārāttatsmṛtiḥ smṛteśca sukhaduḥkhopabhogastadanubhavācca punarapi saṃskārasmṛtyādayaḥ | evaṃ ca yasya smṛtisaṃskārādayo bhinnāstasyāpyānantaryābhāve durlabhaḥ kāryakāraṇabhāvaḥ | asmākaṃ tu yadānubhava eva saṃskārībhavati saṃskāraśca smṛtirūpatayā pariṇamate tadaikekasyaiva cittasyānusaṃdhātṛtvena sthitatvānna kāryakāraṇabhāvo durṭaḥ | ataevātra śloke smaraṇasya cetaḥkartṛtve'pi punastadupādānam | ataśvāsāveva kaviḥ- " mano hi janmāntarasaṃgatijñam " ityāha sma | bhavatvānantarye kāryakāraṇabhāvaśca vāsanānām |