Pramāṇa · Search · About · API

The Recognition of Śakuntalā 10.5.151

Arthadyotanikā 10.5.151

Language
Sanskrit

10.5.151

rājño'varodhagṛheṣvantaḥpureṣvācāra iti rakṣādhikāriṇā vetrayaṣṭirgṛhītavyetyācārāyā vetrayaṣṭirgṛhītā bahutitye kāle hyāyurlakṣaṇe gate"bahupūgagaṇasaṃghasya tithuk" iti tithuk | mama saiva vetrayaṣṭiravalambanārthā śarīrāvalambaprayojanā jātā| arthena saha nityasamāsaḥ strīliṅgatā ceti samāsaḥ strīliṅgatā ca | kīdṛśo mama prasthāne gamanārambhe viklavā gatirgamanakriyā yasya | atra pūrvārdha uktanimittā vibhāvanā | aśaktatvasya prasiddhakāraṇasya niṣedho'vahiteneti tadviruddhamukhenoktaḥ | nimittaṃ cācāra ityuktam | uttarārdhe vārdhakamagamanalakṣaṇakāryasyārambhe vetrayaṣṭeḥ sahāyatopādānātsamāhitam | “kāryārambhe sahāyāptiḥ" iti tallakṣaṇāt | atra prasthānagatiśabdayoranyatarāgrahaṇe vihvalatvaṃ manogatamapi pratīyata ityubhayagrahaṇam | gatiśabdasya jñānārthatvādapi "vṛddhasya viklavagateḥ" iti vā paṭhanīyam | evamavarodhaniyogakālena tadapyarthapaunaruktyaṃ pariharaṇīyam | tyatāyeti hitehīteti gṛhīgṛheti gategata iti chekavṛttyanuprāsāḥ | vṛttamanantaroktam | kāmamiti prakāśānumatau | apratipālyamanatikramaṇīyam | na vidyate viśramo yasya so'viśramaḥ | loke bhuvane | tantrādhikāraḥ pradhānādhikāraḥ | viśrāntirahita ityarthaḥ| “lokastu bhuvane jane”| “tantraṃ pradhāne siddhānte” “ityamaraḥ| “ nodāttopadeśasya māntasyānācameḥ” ityaviśramapade vṛddhayabhāvaḥ | bhānuriti | bhānuḥ sūryaḥ sakṛdekavārameva yuktā yojitāsturaṃgā yena saḥ | etena turaṃgamātrayojane'pyasyāviśrāntirdhvanitā | etādṛśa evāsta iti śeṣaḥ |

Linked texts (1)