Pramāṇa · Search · About · API

The Recognition of Śakuntalā 10.5.157

Arthadyotanikā 10.5.157

Language
Sanskrit

10.5.157

dharmapadena ṛṣīṇāṃ mahattvaṃ sūcayatā ceṣṭitasyātyantamamucitatvaṃ dhvanyate | ata eva kenacitpāmarādināsadvācāpi vaktumaśakyamiti bhāvaḥ | ceṣṭitaṃ kṛtam | āhosvinmamāpacaritairvīrudhāṃ latānāṃ prasavaḥ pallavapuṣpādiviṣṭambhitaḥ pratibaddhaḥ | “puṣpaṃ phalaṃ ca patraṃ ca vṛkṣāṇāṃ prasavaṃ viduḥ” iti dharaṇiḥ | taduktam-“rājño'pacārātpṛthivī svalpasasyā bhavetkila | alpāyuṣaḥ prajāḥ sarvā daridrā vyādhipīḍitāḥ ” iti | tapasa iti svisravo iti chekānuprāsavṛttyanutyanuprāsāḥ | śārdūlavikrīḍitaṃ vṛttam | ṣaṣṭhīsaptamyorabhedānna vibhaktiprakramabhaṅgaḥ | viśeṣaṇaprakramabhaṅgo'pi nāśaṅkanīyaḥ | ādau viśeṣaṇadvayaṃ tatastadabhāva ityeva kramasya vivakṣitatvāt | sucaritanandina ṛṣayo devaṃ sabhājayitumāgatā iti tarkayāmi | mahābhāga iti | na bhinnā tyaktā sthitirrmayādā yena sa narapatiḥ | kāmamatiśayena mahābhāgaḥ śreṣṭha iti vidheyam | aho ityāścarye | varṇīnāṃ brāhmaṇānāṃ madhye'pakṛṣṭo hīno'pi kaścidapathamamārgaṃ na bhajate | “apathaṃ napuṃsakam ” iti napuṃsakatvam | iti yadyapi tathāpīdaṃ janākīrṇaṃ janavyāptaṃ sthānaṃ śaśvannirantaraṃ paricitaṃ viviktaṃ vijanasthānaṃ yasya tena manasopalakṣito'haṃ manasā hetunā vā hutavahaparītaṃ gṛhamiva manye | atra pūrvārdhe yatkāraṇamuktaṃ vijanasya tatsamyaktvaṃ kāryaṃ tadabhāvastadviruddhamukhenokta iti [vi]śeṣoktiḥ | atha ca yadagniparītatvaṃ kāryaṃ tatkāraṇābhāvasya tadviruddhamatena pūrvārdha uktena vibhāvanā | ubhe apyuktanimitte śaśvatparicitetyādyukteḥ |

Linked texts (1)