The Recognition of Śakuntalā 10.5.159
Arthadyotanikā 10.5.159
- Language
- Sanskrit
10.5.159
sukhāni te bhartuḥ kuladevatā vitarantu | atrabhavānpūjyo varṇāśramāṇāṃ rakṣitetyanena bhavadādīnāmasmadādīnāṃ ca sarvadā pālanāsaktatvam | prāgeva muktāsana ityanena vinayātiśayaḥ | vaḥ pratipālayatīti bhaktyatiśayo vyajyate | mahābrāhmaṇeti rājapurohitatvāttaṃ prati muneruktiriti nānaucityam | kāmamatiśayenaitadvinayātiśayatvādikamabhinandanīyaṃ stutyaṃ yadyapi tathāpi vayamatra madhyasthā nispṛhāḥ | etadasmākaṃ varṇanīyaṃ na bhavatīti bhāvaḥ | varṇanīyatvābhāve ca svābhāvyaṃ hetutvenoddiśati—kuta iti | bhavantīti | taravo vṛkṣāḥ phalānāmāsamantādgamanaṃ gamaḥ prāptistaiḥ | anena samṛddhikāṣṭhā teṣāṃ dyotitā | namrā adhomukhā vinītāśca bhavanti | atra taruśabdena sāmānyaviśeṣabhāvasaṃbandhena cūtaprabhṛtayo viśeṣā lakṣyante | tatsajātīyabahutvapratipattiśca phaleṣu vanaspatiprabhṛtiṣu | tadabhāvādarthāṃsaṃgatiḥ| kiṃ ca satpuruṣāṇāṃ viśiṣṭānāmevopameyatvāttaiḥ sahopamānatāpi na saṃgacchate | tarhyuttaravākye'pyetaddoṣāvakāśa iti cenna | meghādipadatyāgena ghanapadopādānāt | tathā ca vyākhyāsyate | kecanaitādṛśasthale vācyaṃ evārtho na lakṣaṇeti manyante | ghanā meghā atha ca niviḍāḥ | navāmbubhiriti varṣākālārambho dhvanyate | teṣāṃ tatraiva samṛddhatvādūravilambino'tiśayavarṣukāḥ | atha ca vinītā bhavantītyanuṣajyate | atra tarughnayoracetanayornamratvābhyāṃ(tva) dūravilambitvābhyāṃ ca vastuto bhinnābhyāmabhedenādhyavasitābhyāmatiśayoktiḥ | satpuruṣāḥ samṛddhibhiranuddhatā namrā bhavantītyanuṣajyate | tena kriyādīpakam |
Linked texts (1)
- Abhijñānaśākuntala — Kālidāsa, Sanskrit