Pramāṇa · Search · About · API

The Recognition of Śakuntalā 10.5.160

Arthadyotanikā 10.5.160

Language
Sanskrit

10.5.160

vinayasya sādhāraṇadharmasya namradūravilambyanuddhataśabdenoktirmālā prativastūpamā ca | atra duṣyantalakṣaṇe viśeṣe prastute satpuruṣasya vacanādaprastutapraśaṃsāpi | svabhāva ityādistu hiśabdānupādāne'pyarthāntaranyāsaḥ | “kva nāsi śubhapradaḥ” itivat | hetvanuprāsau ca | vaṃśasthaṃ vṛttam | deva prasannamukhavarṇā dṛśyante | jānāmi visrabdhaṃ śāntamakūraṃ kāryaṃ yeṣāṃ te tādṛśā ṛṣayaḥ | “visrabdhastūdṭate vyarthe śāntaviśrvastayorapi ” iti viśvaḥ | kā sviditi | sviditi vitarke | “sviditi praśne vitarke ca” ityukteḥ | saśiromukhaprāvaraṇamavaguṇṭhanaṃ tadvatī | ata eva nātiparisphuṭe śarīralāvaṇye yasyāḥ sā | nañsamāsaḥ | idamanvūyam | tapodhanānāṃ madhye kā sviditi vidheyam | ataevaitanmātra upamā | pāṇḍupatrāṇāṃ madhye kisalayaṃ komalapallavamiveti | asyāśca bhinnaliṅgatve'pi komalatvādeḥ sādhāraṇadharmasya gamyatvātsahṛdayamanonurañjakatvameva | hetvanuprāsau | nanu nātiparisphuṭetyādau śarīramātragrahaṇe'pyubhayalābha iti cetsatyam | syādevaṃ yadi niṣedhamātre tātparyaṃ syātkiṃntvatra vidhau tātparyam | ataevātiparyorupādānam | teneṣadbyakte ityarthaḥ | atra cobhayagrahaṇamantareṇa vivakṣitārthāṃlābhāt | yata ādyamātropādāne dvitīyāprāpteḥ dvitīyamātragrahaṇe kanakacampakābhatanuvarṇāpteḥ | lāvaṇyalakṣaṇaṃ sudhākare— “muktāphaleṣu chāyāyāstaraḷatvamivāntarā | pratibhāti yadaṅgeṣu lāvaṇyaṃ tadihocyate ” iti | evaṃbhūtaitadavalokanena sthāyinyā rateranusaṃdhānam | deva kutūhalena garbhe madhya upahito yukto na me tarkaḥ prasarati |

Linked texts (1)