Pramāṇa · Search · About · API

The Recognition of Śakuntalā 10.5.163

Arthadyotanikā 10.5.163

Language
Sanskrit

10.5.163

ekkakkame parasparasmin vva eva carite bhaṇāmi kimekamekam | parasparā Keepnurāgeṇa bhavadbhayāmidaṃ vihitam | tatraikaḥ parya̍nuyojyo na bhavatīti bhāvaḥ | “ekkakramaṣṇoṇṇa” iti deśīkośaḥ | “ ṇaśce avi avve avadhāraṇe ” iti sūtreṇa vvakāro'vadhāraṇe | ekkasyeti “kvacidvitīyādeḥ” iti dvitīyārthe ṣaṣṭhī | gātheyam | tena imāe ityekārasya “eo suddhaapaāvrasāṇaṃ milahū” iti laghutvam | kiṃtu khalvāryaputro bhaṇati | pāvako'gniḥ khalu vacanopanyāsa iti bhinnarūpakam | kvacit “ sāvalepa ” iti pāṭhaḥ | niṣṇātāḥ kuśalāḥ | “ niṣṇātaḥ kuśale'pi ca ” ityajayaḥ | “ninadībhyāṃ snāteḥ kauśale ” iti ṇatvam | satīmiti | jano lokaḥ bhartṛmatīṃ vidyamānadhavāṃ pramadāṃ satīṃ pativratāmapi jñātikulaṃ pitṛgṛhaṃ tatsaṃśrayāmatha ca sagotragaṇasaṃśrayāmanyathā doṣa ityuktatvena viśaṅkate | anaucityaparihārāya kvavinā doṣādipadatyāgenānyathāpadaṃ dattam | “ jñātiḥ sagotre pitari kulaṃ janapade gṛhe | sajātīyagaṇe gotraḥ ” iti ca viśvaḥ | ataḥ kāraṇātpriyāpriyā vārthādbhartuḥ pramadā strīmātraṃ atha ca prakṛṣṭo madastāruṇyamado yasyāḥ saitādṛśī svabandhubhirbadhūvandhubhiḥ pariṇetuḥ samīpa iṣyate | “ priyāpriyā ca” iti samīcīnaḥ pāṭhaḥ | “ tadapriyāpi ” iti pāṭhe tasya bharturapriyā | apiśabdātpriyāpīti vyākhyeyam | atra śakuntalāyāstatsamīpe sthitiyogyateti viśeṣe prastute yatsāmānyavacanaṃ tenāprastutapraśaṃsā | hetvanuprāsau | vṛttamanantaroktam | atra strīsāmānye vaktavye yatpramadeti viśeṣavacanaṃ tena viśeṣaparivṛttalakṣaṇaṃ dūṣaṇamiti cenna |

Linked texts (1)