Pramāṇa · Search · About · API

The Recognition of Śakuntalā 10.5.173

Arthadyotanikā 10.5.173

Language
Sanskrit

10.5.173

sarvatomukhī tyāge tāḍane svīkāre dāna ityādi | tena tvaṃ yathecchaṃ kurviti bhāvaḥ | kathamanena kitavena dhūrtena vipralabdhāsmi | yūyamapi māṃ tyajatha | tatkathamiti saṃbandhaḥ | vatsa śārṅgarava anugacchatīyaṃ khalu no'smānkaruṇaparidevinī śakuntalā | pratyādeśaparuṣe nirākṛtiniṣṭhure | “pratyādeśo nirākṛtiḥ ” ityamaraḥ | bhartari kiṃ vā me putrikā karotu | purobhāge doṣadarśini | “doṣaikadṛkpurobhāgī ” ityamaraḥ | yadīti | kṣitipo rājā yathā vadati tathā tvamasyutkulayātikrāntakulamaryādayā tvayā pituḥ kiṃ prayojanamityarthaḥ | tuḥ pūrvato vyatireke | athātmanaḥ śuci pavitraṃ vrataṃ niyamaṃ vetsi yadi tadā patikule bhartṛgṛhe tava dāsyamapi kṣamaṃ samīcīnam | hetvanuprāsau | drutavilambite vṛttam | kumudānīti | nāparāṇītyubhayatraivakārārthaḥ| hi niścitaṃ vaśināṃ jitendriyāṇāṃ vṛttirvartanaṃ parasyānyasya parigraha āyātaṃ vastu kalatraṃ ca tasyāśleṣaḥ saṃparkastasmātsamyagatiśayena parāṅmukhī nivartanaśīlā parakalatraparāṅmukhatvaṃ nāpi tu tatsaṃparkaparāṅmukhatvaṃ tadapi tanmātraṃ nāpi tu samyagiti | tena samśabdaḥ parāṅmukhaviśeṣaṇatayā yojyaḥ | “ parigrahaḥ parijane patnyām ” iti viśvaḥ | atra duṣyantaśakuntalānaṅgīkāre viśeṣe prastate sāmānyavacanenāprastutapraśaṃsā | pūrvārdhavaidharmyeṇa mālādṛṣṭāntālaṃkāraḥ | atra pūrvamupameyaṃ paścātpratibimbatvenopamānaṃ nibaddhavyamiti nāyaṃ niyamaḥ| "dṛṣṭāntaḥ punareteṣāṃ sarveṣāṃ pratibimbanam” iti lakṣaṇāt |

Linked texts (1)