Pramāṇa · Search · About · API

The Recognition of Śakuntalā 10.5.175

Arthadyotanikā 10.5.175

Language
Sanskrit

10.5.175

anuśāstu śikṣayatu | śuddhāntamantaḥpuram | bhagavati vasudhe dehi me vivaraṃ chidram | praveśāyetyārtham | śāpavyavahitasmṛtiriti kavi vacanamanuvāde'ntarbhūtam | sā nindantīti | yato bālāta eva bāhūtkṣepaṃ yathā syāttathā krandituṃ pravṛtteti bālāsvabhāvoktiḥ | idaṃ jñātameveti rājā pṛcchati kiṃ ceti | strīti | strīsaṃsthānaṃ lalanākāram | tejorūpatvena spaṣṭamadṛśyamānamata eva saṃsthānaśabdaprayogaḥ | devena nītāpi hyākāreṇaiveti parapuruṣāsaṃsparśitvaṃ dhvanitam | ekaṃ kevalaṃ jyotirenāmārāddūrānduhitṛkṣipyāpsarastīrthe śacītīrthe jagāmeti saṃbandhaḥ | kriyayoḥ samuccitatvārasamuccayālaṃkāraḥ | hetvanuprāsau ca | śālinī vṛttam | “ nepathye ” ityādyetadantena śaktirnāmāṅgamanupakṣiptam | tallakṣaṇaṃ tu—“ virodhapraśamo yastu sā śaktiriti kīrtitā ” iti | anenādbhutaraso'pi dhvanitaḥ | tallakṣaṇam— “ durlabhābhīṣṭasaṃprāptiḥ khecarāṇāṃ vilokanam | ete yatra vibhāvāḥ syuranusaṃcāriṇastvamī || stambhaḥ svedaśca romāñcaḥ pralayo gadgadaṃ vacaḥ | āvegasaṃbhramau jāḍyamiti yatrātha vismayaḥ || sthāyī tamadbhutaṃ prāha” iti | paryākulatvaṃ śāpāvasānasya naikaṭyāt | ita ito devaḥ| kāmamiti| kāmamatiśayena pratyādiṣṭāṃ nirākṛtāṃ munestanayāṃ parigrahaṃ patnīṃ na smarāmi | tu punaḥ | balavadadhikaṃ dūyamānaṃ pīḍyamānaṃ me mama hṛdayaṃ pratyāyayati viśvāsamutpādayatīvetyutprekṣā | anayā sthāyinyā rateranusaṃdhānaṃ dhvanitam | pīḍāyāḥ kāraṇasya smaraṇasyābhāve'pi pīḍeti vibhāvanāvaṃkāraḥ | anumānālaṃkāro'pi | tatpratyāyanasya sādhyatvaṃ hṛdayapīḍāhetutvādadumānam |

Linked texts (1)