The Recognition of Śakuntalā 10.5.176
Arthadyotanikā 10.5.176
- Language
- Sanskrit
10.5.176
taduktam-“yatsādhyasādhanayorvacaḥ” iti tallakṣaṇāt| anena prasaṅganāmāṅgamupakṣiptam | tallakṣaṇam - “prasaṅgaścaiva vijñeyo gurūṇāṃ kīrtanaṃ hi yat” iti | atra munestanayeti gurukīrtanam|| iti śrīmadabhijñānaśākuntalaṭīkāyāmarthadyotanikāyāṃ pañcamo'ṅkaḥ samāptaḥ|| nāgariko nagararakṣādhikṛtaḥ śyālo rājaśyālaḥ| koṣṭhapāla iti yāvat | ale are kumbhīlaā kumbhīraka caura | “kumbhīrako gaṇḍapadastaskaraśca malimlucaḥ” iti nāmamālā | “āccākṣepe ” iti māgadhyāṃ vararucisūtreṇa saṃbuddhāvākārādeśaḥ | kathaya kutra tvayā eśe etanmaṇibandhanotkīrṇanāmadheyaṃ maṇerbandhanaṃ suvarṇe pratyuttīkaraṇaṃ tatrotkīrṇaṃ vyaktīkṛtaṃ nāmadheyaṃ yatra tathā lāakīlae rājakīyaṃ aṅgulīae aṅgulīyakaṃ śamāśādie samāsāditam | “māgadho rākṣasādeḥ syāt” iti bharatokteḥ | ādigrahaṇena śakāradhīvarādīnāmapi grahaṇādatraiṣāṃ māgadhyuktiḥ | tatra “rasorleśau ” iti sūtreṇa rephasya lo dantyasya tālavyaḥ | “ata etsyāt” ityanena prathamaikavacanasyaikāraḥ | prasīdantu bhāvamiśrāḥ | “mānyo bhāvastu vaktavyaḥ ” ityukterbhāveti saṃbodhanam | asau nīcaḥ sutarāṃ grāmīṇa iti tena miśrapadaṃ gauravārthamuktam | hage aham| “vayamorhage” iti sūtreṇāhamityasya hageādeśaḥ | nehaśakarmakārī| kiṃ śobhano brāhmaṇa iti kalayitvā jñātvā rajjā rājñā pratigraho datta iti sopahāsam | māgadhyāṃ “pyanyajhakṣāṃ jjaḥ” iti sūtreṇa jjaḥ| suṇadha dāṇiṃ śṛṇutedānīm |“iha hacorhasya” iti dhaḥ | “idānīmo dāṇim” iti dāṇimādeśaḥ|ahaṃ śakrāvatārābhyantaravāsī dhīvaraḥ | śakrāvatāra iti tīrthanāma| tatsaṃbandhādgrāmanāmāpi |
Linked texts (1)
- Abhijñānaśākuntala — Kālidāsa, Sanskrit