The Recognition of Śakuntalā 10.5.180
Arthadyotanikā 10.5.180
- Language
- Sanskrit
10.5.180
bandhane vṛnte bhaṅgastatra surabhirbhavati | “ saṃdāne ca tathā vṛnte māyāyāṃ bandhanaṃ smṛtam ” iti rudraḥ | kapotahastakamiti | tallakṣaṇaṃ saṃgītaratnākare—“kapoto'sau karo yatra śliṣṭamūlāgrapārśvakau | praṇāme gurusaṃbhāṣe” iti | [ tuṃsi mae iti | ] tvamasi mayā cūtāṅkura dattaḥ kāmāya gṛhītadhanuṣe | gṛhītadhanuṣa ityanena sarvadā sajjatvaṃ dhvanitam | pathikajanayuvatilakṣyaḥ pañcābhyadhikaḥ śaro bhava | atra pañcābhyadhikatve śarasyāsaṃbandhe saṃbandhalakṣaṇātiśayoktiḥ | apaṭīkṣepeṇeti tiraskariṇītiraskāreṇetyarthaḥ | nāsūcitasya pātrasya praveśo nirgamo'pi ca ” ityukteratra kañcukinaḥ- sūcanābhāvādapaṭīkṣepeṇa praveśaḥ | tatra kupitatvaṃ hetuḥ | kañcukilakṣaṇaṃ pūrvamuktam | mā tāvaditi bhinnaṃ vākyaṃ niṣedhe | anātmajñe svabhāvānabhijñe | devena prakaraṇādrājñā duṣyantena | kimārabhase kimarthamārambhaṃ karoṣi | tvayāpyadhunārambha eva kriyate so'pi kimarthamiti bhāvaḥ | idameva kopakāraṇam | prasīdatvāryaḥ | agṛhītārthe agṛhītaniṣedhavastusvarūpe āvām | vāntikairetatkālodgatapuṣpaistarubhirapi | cetanaistu pramāṇīkṛtamevācetanairapītyapiśabdārthaḥ | śāsanamājñā | “ śāsanaṃ nṛpadattorvyāṃ śāstrājñālekhaśāstiṣu ” iti haimaḥ | pramāṇīkṛtamiti gamyotprekṣā | vakṣyamāṇānāṃ vastusvābhāvyādeva tathātvāt | athavāsaṃbandhe saṃbandharūpātiśayoktiśca | rājājñāyāstatvato'saṃbandhāt | tadeva darśayati-tathāhīti | cūtānāmiti | cūtānāṃ kalikā mañjarīti | jātyabhiprāyeṇaikavacanam | kalikāśabdo bādhitamukhyārtho'bhinavodgatasādharmyānmañjarīṃ lakṣayate |
Linked texts (1)
- Abhijñānaśākuntala — Kālidāsa, Sanskrit