The Recognition of Śakuntalā 10.5.182
Arthadyotanikā 10.5.182
- Language
- Sanskrit
10.5.182
tarhi yathā virodhe satyapi bhinnaviṣayatvenāsaṅgaterna virodhābhāsatvamevaṃ kāraṇabhāve kāraṇābhāve kāryasattve tatra ca sati tadabhāva ityevaṃrūpaviṣayadvayaparityāgenaiva tasya viṣaya iti jñeyam | apavādaviṣayaṃ parityajyaivotsargasya pravṛtteḥ | dṛśyate caitadvyatiriktaviṣayataivāsya “jaḍayati ca tāpaṃ ca kurute”| “viśālairapi bhūriśālaiḥ” | “kupatimapi kalatravallabham ” ityādāviti sarvaṃ niravadyam | svabhāvoktiśca | cakito bhītaḥ smaro'pi tūṇārdhakṛṣṭaṃ tūṇīrādardhaniṣkāsitaṃ śaraṃ saṃharatīti | śaṅka ityutprekṣāyām | atra bhītatvaṃ śarasaṃharaṇamubhayamutprekṣyam | kāmasya prasūnaśaratvādvasantapuṣpāṇāmasakalotpannatvādiyamutprekṣā | asyāṃ ca pūrvavākyatrayaṃ hetutvena yojyam | kāvyaliṅgam | sthisyeti kurakoreti repaṃpuropīti chekaśrutivṛttyanuprāsāḥ | śārdūlavikrīḍitaṃ vṛttam | nāsti saṃdeho mahāprabhāvo rājarṣiḥ | tayoḥ strītvāyathāśrutagrāhitayā nāyakaprabhāvātiśayavarṇanīyatayā caivamuttaram | ārye katidivasānyāvayormitrāvasunā rāṣṭrīyeṇa bhaṭṭinīpādamūlaṃ preṣitayoḥ| katiciddinānītyanvayaḥ | itthaṃ ca nau pramadavanasya pālanakarma samarpitam | tadāgantukatayāśrutapūrvaṃ āvābhyāmeṣa vṛttāntaḥ | bhavatu yajjātaṃ tajjātamityarthaḥ | ārye kautūhalaṃ nau yadyanena janena śrotavyam | asya śravaṇayogyamityarthaḥ | tatkathayatu | ayaṃ kiṃnimittaṃ bhartrā vasantotsavaḥ pratiṣiddhaḥ | utsavapriyāḥ khalu manuṣyāḥ| guruṇā kāraṇena bhavitavyam | pratyādeśo nirākṛtistallakṣaṇaṃ yatkaulīnaṃ lokavādaḥ | “syātkaulīnaṃ lokavādaḥ ” ityamaraḥ |
Linked texts (1)
- Abhijñānaśākuntala — Kālidāsa, Sanskrit