Pramāṇa · Search · About · API

The Recognition of Śakuntalā 10.5.186

Arthadyotanikā 10.5.186

Language
Sanskrit

10.5.186

dhyānamandamityanenālambanoktā- “ anālambanatā vāpi śūnyatā manasaḥ smṛtā ” ityukteḥ | prathamamiti | sāraṅgo hariṇastasyekṣaṇe ivekṣaṇe yasyāstayā | anena taddarśanamātreṇa pratibodha ucita iti dhvanyate | tatrāpi priyayātyantahṛdyayā śakuntalayā pratibodhyamānamapi | svata eva pratibodha ucitaḥ sa nāstyapi tu prayatnenāpi pratibodhyamānaṃ suptaṃ mohamupāgatam | ata eva hatahṛdayaṃ duṣṭahṛdayaṃ saṃpratyadhunānuśayaduḥkhāya paścāttāpaduḥkhāya vibuddham | atra pūrvārdhe viśeṣoktiḥ | atra pratibodhābhāvastadviruddhena suptapadenoktaḥ | uttarārdhe vibhāvānopamānuprāsau ca | nanvīdṛśānīti rājoktānuvādaḥ | tapasvinyā anukampārhāyā bhāgadheyāni bhāgyāni | “ tapasvī cānukampārhaḥ ” ityamaraḥ | laṅghita eṣa bhūyo'pi śakuntalāvyādhinā śakuntalāyāḥ sakāśādyo vyādhistena | athavā rūpakam | śakuntalaiva vyādhirudvegadāyitvāt | na jāne kathaṃ cikitsitavyo bhaviṣyatīti | pratyavekṣitā iti rājño niḥśaṅkasaṃvārārthaṃ pratyavekṣaṇamiti nītiḥ | “ vijñeyaṃ pramadavanaṃ nṛpastu yasmiñchuddhāntaiḥ saha ramate puropakaṇṭham ” iti halāyudhaḥ | cirakālena prabodhanājjāgaraṇot | yaddeva ājñāpayatīti | vātāyaneti kañcakināma | niyogamadhikāram | kṛtaṃ bhavatā nirmakṣikam | sāṃprataṃ śiśirātapaccheda ramaṇīye | nāpyatyantaṃ śiśiraṃ nāpyātapaḥ | asminpramadavanoddeśa ātmānaṃ ramayiṣyasi | randhropanipātinaḥ | “ chidreṣvanarthā bahulībhavanti ” ityukteḥ | munīti | munisutāyāṃ śakuntalāyāṃ rājño munisutātvena pratyabhijñānāttathoktiḥ |

Linked texts (1)