The Recognition of Śakuntalā 10.5.198

10.5.198

tena parasparopakārakaraṇādanyonyālaṃkāro vyaṅgyaḥ | tatrārpitamāropitaṃ bandhanaṃ vṛntaṃ yasya tat | gaṇḍaṃ maryādīkṛtya vilambitāḥ kesarā yasya tat | etena kevalaṃ karṇe na bhūṣayatyapi tu gaṇḍamapīti vyajyate | śirīṣaṃ śirīṣapuṣpaṃ na kṛtam | he sakhe | śirīṣapadena komalatvaṃ dhvanatā anyattayogyamiti tasyāḥ sukumārāṅgatvaṃ vyajyate | śirīṣākraṃsena madhye tatra tasyaiva samāveśayogyatvāt | etena tatstanayoratipīvaratayā parasparotpīḍanatvaṃ tenāliṅganayogyatvaṃ tena ca tadaprāptyā svasyādhanyatvādi vyajyate | racitaṃ na ceti saṃbandhaḥ | atrāpyanyonyaśobhāhetutvenānyonyālaṃkāro vyaṅgyaḥ | kriyayoḥ samuccitatvātsamuccayālaṃkāraḥ | ekādhikaraṇatvenāpi tasyeṣṭatvāt | upamā ca | śrutivṛttyanuprāsayoḥ saṃkaraḥ | śirīsareti rīciracīti nvantare iti chekānuprāso'pi | “śleṣānuprāsayamakacitreṣu saśayorna bhit” ityādyukteḥ | vaṃśasthaṃ vṛttam | kiṃ nu tatrabhavatī raktakuvalayasya pallavaḥ patraṃ tadvacchobhinā yadvā raktau kuvalayapallavau tadvacchobhināgrahastena mukhamapavārya cakitacakiteva sthitā | kiṃ nviti saṃbandhaḥ | eṣa dāsryāḥ putraḥ kusumarasapāṭaccaraḥ puṣpamadhucauraḥ | anenaivāparādhena daṇḍyo'parādhāntare ca sutarāṃ daṇḍanīya iti vyajyate | yasyāḥ kasyāścinnāpi tva(tu ta)trabhavatyāḥ pūjyāyā vadanamabhilaṅghayati | madhukara iti sābhiprāyam | rājñastu taddeśa eva tiṣṭhāmīti buddhyā nanvityādyuktiḥ | vidūṣakastu citragatasya vārayitumaśakyatvāditi solluṇṭhaṃ svabhāvoktimāha — bhavānevāvinītānāṃ śāsitāsya vāraṇe prabhavivyati |