The Recognition of Śakuntalā 10.5.199
Arthadyotanikā 10.5.199
- Language
- Sanskrit
10.5.199
rājā tu tādṛttavabuddhaiva pratyuttarayati — yujyata iti | kusumagrahaṇaṃ latāyāṃ sadbhāvasūcanārtham | kusumayuktā latā kusumalaṃteti madhyamapadalopī samāsaḥ | tasyā api priyo'tithirna tu yaḥ kaścidatithistasya saṃbodhanam | yatra tu sā tādṛśī latā tatra paripatanamucitam | anusatinātra nātithitvaṃ sutarāṃ na priyātithitvam | paripatanarūpa eva khedastamanubhavasi na tu madhulavalābho'pīti bhāvaḥ | citralikhitāyāṃ tatpuṣpe bhramaryapi likhitā tāmuddiśyaiṣetyuktiḥ | [ eṣeti | ] kusumaniṣṣaṇṇetyanena tavāyatnasādhyaṃ sthānamiti bhāvaḥ | anuraktetyanena tava tatrocitaṃ gamanamiti dhvanyate | tṛṣitābhilāṣavatyapi madhukarī svābhāvyātsatī vidyamānapativratā ca madhukarī bhavantaṃ pratipālayatīti premātiśayaḥ | tvayā vinā madhu na pivati | atra citranyastāyāḥ svābhāvikasya pānābhāvasya tvayā vineti kṛtrimasya vābhedādhyavasāyādatiśayoktiḥ | athavā mādhavīlatāyāṃ tādṛśīṃ madhukarīṃ dṛṣṭvaiṣetyuktiḥ | atra tṛṣitatvaṃ kusumoparyupaveśanādeva | nāyikānāyakavyavahārasamāropātsamāsoktiḥ | satī pativratā madhukarīti bhinnarūpaṇa ekadeśavivartirūpakamapi | madhumadhviti chekavṛttyanuprāsāḥ | adyādhunābhijātaṃ nyāyyaṃ yathā syādevaṃ khalveṣa vāritaḥ | “abhijātaḥ sthito nyāyyaḥ” iti viśvaḥ | pratiṣiddhāpi vāmaiṣā jātiriti vidūṣakavacanaṃ solluṇṭhameva | rājño'pi pūrvavadeva | śāsana ājñāyām | akliṣṭeti | akliṣṭaḥ kenāpi na mṛdito bālo nūtanastaroḥ pallavastadvallobhanīyaṃ sundaram| atra tātsthyaṃ vaktuṃ tarupadopādānam| yadvā bālo yastarustasya pallavaḥ|
Linked texts (1)
- Abhijñānaśākuntala — Kālidāsa, Sanskrit