The Recognition of Śakuntalā 10.5.205
Arthadyotanikā 10.5.205
- Language
- Sanskrit
10.5.205
māṇavako vidūṣakaḥ | adṛṣṭarūpeṇa kenacitsatvena jantunātikramya meghapraticchandanāmnaḥ prāsādasyāgrabhūmimāropitaḥ | satvenātikramyeti yaduktaṃ tanniṣedhe mā tāvaditi bhinnaṃ vākyam | mamāpyatidhārmikasya yathāśāstraṃ prajāparipālakasya nānāyajñādikarturgehāḥ sattvairabhibhūyanta iti praśnakākuḥ | athavetyākṣepe | ahanīti | ahanyahani pratidinamātmanaḥ pramādaskhalitamanavadhānena viparītakaraṇaṃ jñātuṃ tāvadādau na śakyam | evakāravyavacchedyamāha—prajāsviti | prajāsu madhye ko janaḥ kena pathā prayātītyaśeṣato vedituṃ jñātumātmanaḥ śaktirnāstīti saṃbandhaḥ| jñātuṃ veditumityarthālaṃkāraḥ | chekavṛttyanuprāsau | trayodaśyupajātirindravajropendravajñayoḥ | bho vayasya | aviheti khede nipātaḥ | “ avihā vihanirvede ” ityukteḥ | gatibhedena krodhodgatagatyetyarthaḥ | kathaṃ na bheṣyāmi | eṣa māṃ ko'pi pratyavanataśirodharamikṣumiva tribhaṅgaṃ trikhaṇḍaṃ karoti | etaddhastāvāpasahitaṃ jyāghātavāraṇasahitaṃ śarāsanaṃ dhanuḥ | eṣa iti | abhinavaṃ nūtanaṃ yatkaṇṭhaśoṇitaṃ tadarthī śārdūlo vyāghraḥ | “śārdūladvīpinau vyāghre” ityamaraḥ | viceṣṭamānamitastato valamānaṃ paśumivaiṣa tvā hanmi | abhineyetyādiviśeṣaṇametado'pi yojyam | viceṣṭamānamapi yuṣmado'pi | anena bībhatsaraso dhvanitaḥ | tallakṣaṇaṃ tu— “hṛdyānāṃ tu padārthānāṃ darśanaśravaṇādayaḥ | svabhāvādvātudoṣādvā vastvatyantāpriyātmakam || syādvibhāvo'thānubhāvāhṛtkampo gātradhūnanam | atha saṃcāriṇo mohāvegāpasmāramṛtyavaḥ || vyādhiśca yatraṃ bībhatsaḥ sa sthāyinyā jugupsayā |
Linked texts (1)
- Abhijñānaśākuntala — Kālidāsa, Sanskrit