Pramāṇa · Search · About · API

The Recognition of Śakuntalā 10.5.213

Arthadyotanikā 10.5.213

Language
Sanskrit

10.5.213

sevakaguṇaḥ ko'pi nāstīti bhāvaḥ | "saṃbhāvanā vāsanāyāṃ gaurave dhyānakarmaṇi" ityajayaḥ | atrendre ātmani ca viśeṣe prastute'prastutaprabhubhṛtyavacanādaprastutapraśaṃsā | anayā ca svasya bhṛtyatvaṃ tasya prabhutvaṃ ca sūcayantyā vinayātiśayadyotanādudāttālaṃkāro vyajyate | aruṇastamasāṃ bhettāndhakāranāśakaḥ kiṃvā kathamabhaviṣyat | cedyadi sahasrakiraṇo ravirdhuryagre nākariṣyaditi kriyātipattipātaḥ | dṛṣṭāntālaṃkāraḥ | anuprāsaśca | kiveti nipātasamudāyaḥ kathamarthe | vasantatilakaṃ vṛttam | sadṛśamevaitattavetyarthaḥ | tenaitādṛśameva vaktumucitamiti bhāvaḥ | stokamalpamantaramavakāśamatītyātikramyeti kavivacanam | mātaliḥ punastasyaiva stutiṃ vivakṣannāha— āyuṣmanniti | nākapṛṣṭhe svargaṃtale pratiṣṭhitasya sarvadā sthiratvena pratiṣṭhāṃ prāptasya | vicchittīti | surasundarīṇāṃ na tu surayoṣitāṃ vicchittiśeṣairaṅgarāgāvaśeṣairyakṣakardamādibhiḥ | "vicchittiraṅgarāge'pi hāravicchedayorapi" iti viśvaḥ | taiḥ svahastena tāsāmaṅgarāgaṃ kṛtvāvaśeṣitairityanena tvaccaritānāmattipriyatvamāsūcitam | varṇairvarṇakaiḥ sitapītādibhiramī divaukasaḥ kalpalatāṃśukeṣu kalpavallīvastreṣu | etenaitadevādhikaraṇaṃ tallikhanayogyamiti dhvanyate | tvaccaritaṃ tvadavadānaṃ likhanti caritasyālekhanāsambhavādāha | gītakṣamaṃ gātuṃ yogyamarthajātamarthasamūhaṃ vicintya vicārya tvadīyacaritāni gītanibaddhāni kṛtvā likhantītyarthaḥ | kvacit "arthatattvam" iti pāṭhaḥ | evaṃ viśiṣṭakartṛviśiṣṭakaraṇaviśiṣṭādhikaraṇanirdeśena caritalekhanasya varṇitatvādudāttālaṃkāraḥ |