Pramāṇa · Search · About · API

The Recognition of Śakuntalā 10.5.215

Arthadyotanikā 10.5.215

Language
Sanskrit

10.5.215

tathā “ graharkṣatārādhiṣṇyāni dhruve baddhānyaśeṣataḥ | bhramantyucitacāreṇa maitreyānilaraśmibhiḥ ” iti | tasya parivahasya parivahanāmno vāyorimaṃ mārgaṃ vadanti | dvitīyo harervāmanāvatāre vikramaḥ pādanikṣepastena nistamaskaṃ pāparahitaṃ śokarahitaṃ ca | “tamo'ndhakāre svarbhānau pāpe śoke guṇāntare ” iti haimaḥ | taduktaṃ vāmanapurāṇe— “kramatraye toyamavekṣya dattaṃ mahāsurendreṇa vibhuryaśasvī | cakre tato laṅghayituṃ trilokaṃ trivikramaṃ rūpamanantaśaktiḥ || kṛtvānurūpaṃ ditijāṃśca hatvā praṇamya carbīnprathamakrameṇa | mahīṃ mahīdhraiḥ sahitāṃ mahārṇavāṃ jahāra ratnākarapattaneryutām | bhuvaṃ sanākaṃ tridaśādhivāsaṃ somārkarakṣairabhinanditaṃ nabhaḥ || devo dvitīyena jahāra vegātkrameṇa devapriyamipsurīśvaraḥ ” iti | anyatrāpi - “ krameṇaikena jagatīṃ jahāra sacarācaram | nabhaścākramatastasya sūryendū savyadakṣiṇau | dvitīyena krameṇātha svarmaharjanatāpasā ” iti | viṣṇupurāṇe'syānuvarthatāpyuktā - “ yāvantyaścaiva tāstārāstāvanto vātaraśmayaḥ | sarve dhruvanibaddhāste bhramanto bhrāmayanti tam || tailapīḍā yathā cakraṃ bhramanto bhrāmayanti vai | tathā bhramanti jyotīṃṣi vātaviddhāni sarvaśaḥ || alātacakravadyānti vātacakreritāni tu | yasmājjyotīṃṣi vahati ” iti | taduktaṃ siddhāntaśiromaṇau - “bhūmerbahirdvādaśayojanāni bhūvāyuputrāmbudavidyutādyam | tadūrdhvago yaḥ sa ciraṃgatasya pratyāgatistasya tu madhyasaṃsthā | nakṣatrakakṣāḥ khacaraiḥ sametā yasmādatastena samāgato'yam | jaraḥ khe cakrayukto (?) bhramatyajasaṃ pravahānilena” iti |