The Recognition of Śakuntalā 10.5.219
Arthadyotanikā 10.5.219
- Language
- Sanskrit
10.5.219
etāvāneveti vyatirekālaṃkāraḥ | hastenetyuttānitaina patākena | valmīketi | valmīkasya pipīlikākṛtamṛtyuṃjayasyāgraṃ prāntastatra nimagnā mūrtiḥ śarīraṃ yasya saḥ | “agramālambane vrāte ” iti viśvaḥ | .“mūrtiḥ kāṭhinyakāyayoḥ ” ityamaraḥ | anenānekakālatapaścaraṇamuktam | saṃdṛṣṭāḥ sarpatvaco yatra tenorasopalakṣitaḥ | anena sarvajantusādhāraṇatvamuktam | kaṇṭhe jīrṇetyanena sthūlatvaṃ bahuśākhatvaṃ dhvanitam | latāpratānaṃ vallīsamūhaḥ sa valaya iva kaṇṭharomāṇovetyupamitasamāsaḥ | saṃpīḍanasya sādhakatvāt | “valayaḥ kaṇṭharomṇi syādvalayaṃ kaṅkaṇe'pi ca ” iti viśvaḥ | tenātyarthasaṃpīḍitaḥ | anenāpakāriṇyapyupakārakatvamuktam | aṃsayorvyāpnoti tadaṃsavyāpi | anenamahatvamuktam | śakuntānāṃ pakṣiṇāṃ nīḍaṃ sthānaṃ tena nicitaṃ vyāptam| “sthāne kule cayaḥ ” iti viśvaḥ | jaṭānāṃ maṇḍalaṃ samūhaṃ bibhrat | anena paranimittasaṃpattvaṃ dyotyate | sthāṇurivācalo niścalaḥ | sthāṇupakṣe'pi viśeṣaṇāni yojyāni | urasā madhyena | kaṇṭha upakaṇṭhe | samīpa iti yāvat | aṃsaḥ skandhaḥ | jaṭā praroharūpā | asau munirarkabimbamabhilakṣyīkṛtya | karmapravacanīyatvena tayorge dvitīyā | yatra sthitaḥ | sa mārīcāśrama ityanvayaḥ | parikara(ṇāma) śleṣopamānuprāsāḥ | śārdūlavikrīḍitaṃ vṛttam | saṃyatā niyamitāḥ pragrahā raśmirajjavo yatra tat | rathamityārtham | kṛtveti kavivacanam | rathasya bhūmispṛṣṭatvāditi kṛtvā mātalirvadatītyanvayaḥ | kimuktaṃ tatrāha-etāvāśramaṃ praviṣṭau sva iti | aditistatpatnī tayā parivardhitā mandāravṛkṣā yatra |