Pramāṇa · Search · About · API

The Recognition of Śakuntalā 10.5.220

Arthadyotanikā 10.5.220

Language
Sanskrit

10.5.220

svargādadhikataraṃ nirvṛtisthānaṃ sukhasthānamiti bhinnaṃ vākyam | amṛteti | jñānāmṛtahradāvagāhana ivetyutprekṣā | atra pūrvavākyaṃ hetutvena jñeyam | kathamiti praśne | kiṃ kariṣyasotyarthaḥ | prāṇānāmiti | satkalpavṛkṣe'pi vana ucitanāvaśyakartavyā prāṇināṃ vṛttiḥ prāṇadhāraṇakriyānilena vāyunā na tu kalpavṛkṣadattavastunā | kāñcanapadmareṇubhiḥ kapiśe piṅgalavarṇe toye jale dharmārthaṃ na tu bhogārthamabhiṣekakriyā snānavidhiḥ | ratnaśilātaleṣu dhyānam | ādhāramātraparyavasitatvānna tu ratnaśīlātalatvena tatra krīḍādi | vibudhastrīsaṃnidhau devayoṣidabhyāśe saṃyamaḥ | anyasaṃnidhāveva sa niyamo na sidhyati viśeṣataḥ strīsaṃnidhau tato'pi devastrīsaṃnidhāvityarthaḥ | atra kalpavṛkṣādīnāṃ kāraṇānāṃ sadbhāve sati tatkāryābhāve vaktavye tadviruddhānilaprāṇavṛttitvāyukteruktanimittā mālāviśeṣoktiḥ | etayā caitannivāsānāṃ tapasvināṃ dhairyātiśayo vyajyate | anyamunayo bhūmiṣṭhāstapasvino yatsthānaṃ tapobhiḥ kāṅkṣanti tapaḥphalenecchanti tasminsthāne'mī tapasyanti tapaścaranti | "karmaṇo romanthatapobhyāṃ varticaroḥ" iti kyaṅ | "tapasaḥ parasmaipadaṃ ca" iti parasmaipadam | tapotapa iti nyaneyeti stasteti chekaśrutivṛttyanuprāsāḥ | hetvalaṃkāro vyaṅgyaḥ | vṛttamanantaroktam | khalu yasmādutsarpiṇyuparyupari dhāvantī mahatāṃ prārthaneti pūrvārdhasya samarthakatvādarthāntaranyāsaḥ | ayaṃ prastāvaḥ pativratādharmakathanalakṣaṇaḥ | khalu niścitam | pratipālyo'vasaraḥ samayo yasya saḥ | punaruktavadābhāso'laṃkāraḥ | aśokavṛkṣatyanenātropaviṣṭasya śokarāhityaṃ bhaviṣyatīti dhvanitam |