The Recognition of Śakuntalā 10.5.222
Arthadyotanikā 10.5.222
- Language
- Sanskrit
10.5.222
sthāne yuktaṃ khalu ṛṣicanena sarvadamana iti kṛtanāmadheyo'si| eṣā khalu keśariyo siṃhī tvāṃ ॰laṅghayiṣyati tvatropadravaṃ kiṃcitkariṣyati| "vartamānasāmīpye vartamānavadvā" iti vartamānaprayogaḥ| yadi tasyāḥ putrakaṃ na muñcasi| ammahe āścaryaṃ| tannūcanādbāliadhikaṃ bhīto'smīti solluṇṭham| adharaṃ visṛṣṭaṃ tasyaiva tatra viniyogāt| taduktaṃ saṃgītasudhānidhau- "viniṣkrānto visṛṣṭaḥ syādadharo'laktakādinā| rañjane bālakānāṃ ca ceṣṭābhede niyujyate| strī ṇāṃ vilāsavimbokaharṣādiṣu ca kīrtitaḥ" iti| mahata iti| ayaṃ bālo mahatastejaso bījaṃ mūlam| bālyānmahannigūḍhaṃ tejo'sminvartata ityarthaḥ| sphuliṅgāvasthayā sthito vahniriva| mahatastejaso bījamityasya pratibimbamedhāpekṣa iti| upamānuprāsau| vatsa enaṃ bālamṛgendraṃ muñca| aparaṃ te krīḍanakaṃ dāsyāmi| kāhiṃ kutra dehi ṇam| 'tvadoṇaḥ syādau kvacit" iti ṇādeśaḥ| pralobhyeti| pralobhyaṃ pralobhakārakaṃ yadvastu tatra yaḥ praṇayo yācñā prītirvā tena prasārita iti svabhāvākhyānam| tena vinā darśanāsaṃbhavāt| karo vibhāti| jālavadgrathitā aṅgulayo yasya saḥ| uktaṃ ca puruṣalakṣaṇe sāmudre- "atiraktaḥ karo yasya grathitāṅguliko mṛduḥ| cāpāṅkuśāṅkitaḥ so'pi cakravartī bhavedddruvam" iti| ekaṃ mukhyaṃ paṅkajamiva| tatprathamavikā sitatvānmukhyatvam| kīdṛk| iddhaḥ samṛddho rāgo lauhityaṃ yasyāstayā| anenaitasyā vikāsasāmarthyaṃ dhvanitam| navoṣasā nūtanaprātaḥkālena nūtanatvamajaraṭhībhāvaḥ| "uṣā rātrau tadante syāttrānavyayamapyuṣā" iti viśvaḥ| tena bhinnaṃ bhedaṃ prāptaṃ na tu samyagvikasitam|
Linked texts (1)
- Abhijñānaśākuntala — Kālidāsa, Sanskrit