The Recognition of Śakuntalā 10.5.228
Arthadyotanikā 10.5.228
- Language
- Sanskrit
10.5.228
kāvyaliṅgasvabhāvoktī | vasavaseti sanesāneti chekānuprāsavṛtyanuprāsau | vṛttamanantaroktam | “rājā-” ityādine tadantena saṃdhirnāmāṅgamanupakṣiptam | tallakṣaṇaṃ tu- “mukhabījopagamanaṃ saṃdhirityabhidhīyate” iti | na khalvāryaputra iva | paścāttāpavivarṇatvaṃ hetutvena yojyam | tataḥ ka eṣa idānīṃ kṛtarakṣāmaṅgalaṃ dārakaṃ me gātrasaṃsargeṇa dūṣayati | mātaḥ eṣa ko'pi puruṣaḥ putra iti māmāliṅgati | anukūlaḥ pariṇāmaḥ paripāko yasya tat | tvaṃ yadāgatāsi tadā mayā na pratyabhijñātāsi | mayi punarāgate tvayā pratyābhijñāta. ityanukūlapariṇāmatā | hṛdaya āśtrasihi āśvasihi | parityaktamatsareṇānukampitāsmi daivena | āryaputraḥ khalveṣaḥ | anenānandanāmakramaṅgamanupakṣiptam | tallakṣaṇaṃ tu-“samāgamastu yo'rthānāmānandasa tu kīrtyate” iti | smṛtīti | mohatamo rāhuriva mohatamaḥ | anenopamāḥ nena rājñā tasya gāḍhatvamuktam | “tamastu rāhuḥ svarbhānuḥ ” ityamaraḥ | upamāsādhaka manantarameva vakṣyāmaḥ| smṛtyā bhinnaṃ dūrīkṛtaṃ mohatamo yasya tasya me mama pramukhe saṃmukhe diṣṭyā daivena he sumukhi sthitāsi | sumukhīti sābhiprāyam | sumukhasyaiva saṃmukhe sthātuṃ yogyatvātkumukhagopanameva karotīti yattat | uparāgānte grahānte | "uparāgo graho rāhugraste tvindau ca pūṣṇi ca” ityamaraḥ | śaśinaścandrasya rohiṇī nakṣatraviśeṣo yogaṃ saṃbandhaṃ samupagatā | atra mukhemukhīti simesamviti chekānuprāsaḥ | saṃdehasaṃkaraḥ | sakārādīnāṃ dantyākṣarāṇāṃ makārādīnāmoṣṭhyākṣarāṇāṃ bahūnāṃ sattvācchrutyanuprāsaḥ | anena sa(?) pūrvasyaikavācakānupraveśalakṣaṇaḥ saṃkaraḥ |
Linked texts (1)
- Abhijñānaśākuntala — Kālidāsa, Sanskrit