The Recognition of Śakuntalā 10.5.229
Arthadyotanikā 10.5.229
- Language
- Sanskrit
10.5.229
arthābhyāṃ yattadvayāmekavākyatvātsaṃbhavadvastusaṃbandhānnidarśanam | mohatama ityekadeśavivartinyupamāne tatsmṛterniyatatvamapyupamitam | tataśca viśeṣaṇatvenāpi yojyam | niyatyābhinnaṃ mohavattamo rāhurryetyupamāsādhikā cātra nidarśanaiva | anye tu dṛṣṭāntamevāhuḥ | anye sādhakabādhakapramāṇābhāvādubhayoḥ saṃdehasaṃkaramāhuḥ | jayatu jayatvāryaputraḥ | bāṣpeṇeti | bāṣpeṇāśruprārambheṇa | etena cātivirahakkrāntatvaṃ vyajyate | etādṛśaṃ te mukhaṃ dṛṣṭamiti 0viśiṣṭaṃ vidheyam | viśiṣṭamukhadarśanena ca virahanāśaḥ | ata eva jaya ityavaghātavyam | jayaśabde pratiṣiddhe'pi jitamiti virodhābhāsaḥ | jitaṃ pratyuttarārdhasya hetutvenopādānātkāvyaliṅgamapi | śrutivṛttyanuprāsau | mātareṣa kaḥ | vatsa te bhāgadheyāni pṛccha | kvacitpustake “pucchahi” iti nāsti | tasminpāṭhe rūpakam | sutanviti | kutanāvaprītirna sutanāviti saṃbodhana he sutanviti | tava hṛdayātpratyādeśavyalīkaṃ nirākaraṇāpriyam | apaitu dūrībhavatu | “vyalīkaṃ tvapriye'nṛte” ityamaraḥ | apriyasya hṛdayāttyāge'rthataḥ siddhe'pi punastadgrahaṇaṃ vipriyaṃ mayā tyaktamiti vāṅmātreṇa na tyāgo'pi tu tatsaṃskāronmūlanapuraḥsaraṃ tyāga iti dhvanati | kimarthamapriyaṃ kṛtaṃ tatrāha—kimapīṣanmano yasyāsau kimapimanāstasya kimapimanaso me mama tadā tvaddarśanasamaye balavānadhikaḥ saṃmoho'jñānamabhūditi viśiṣṭaṃ vidheyam | tena saṃmohena manmanaḥsamunmūlanaṃ jātamityarthaḥ | tena cittābhāvātkṛtamidaṃ kṣantavyamiti bhāvaḥ |
Linked texts (1)
- Abhijñānaśākuntala — Kālidāsa, Sanskrit