The Recognition of Śakuntalā 10.5.233
Arthadyotanikā 10.5.233
- Language
- Sanskrit
10.5.233
‘‘piśunau khalasūcakau ’’ ityamaraḥ| indro'nayoḥ putrastasya tvaṃ mitram | atastvamapi putraprāyaḥ putrasneha ityarthaḥ | divaukasāṃ devānāṃ pitarāvaditikaśyapau | prāhuriti | munayo vyāsādayaḥ | ityaneneṣāṃ vipralambhakaraṇapāṭavādirāhityaṃ dhvanyate | tena ca taduktervedānumānena prāmāṇyam| dvādaśadhā sthitasya dvādaśasu māseṣu dvādaśamūrttidharasya tejasaḥ sūryasya yatkāraṇaṃ nidānamāmananti | jagatpradīpasya viśvāśeṣakriyākalāpakāraṇabhūtasyotpādakatvena tejorāśitvaṃ dhvanitam | tathā ca viṣṇupurāṇe— ‘‘ tatra viṣṇuśca śakraśca jajñāte punareva hi | aryamā caiva dhātā ca tvaṣṭā pūṣā tathaiva ca || vivasvānsavitā caiva mitro varuṇa eva ca | aṃśurbhagaścāditija ādityā dvādaśa smṛtāḥ || cākṣuṣasyāntare pūrvamāse ye tuṣitāḥ surāḥ | vaivasvate'ntare te vai ādityā dvādaśa smṛtāḥ’’ iti | athavā dvādaśadhā sthitasya dvādaśakalātmakasya | taduktamācāryaiḥ— ‘‘tapinī tāpinī dhūmrā marīcirjvālinī ruciḥ | suṣumnā bhogadā viśvā bodhinī dhāriṇī kṣamā | kabhādyā vasudhāḥ sauryāṭhaṃṅāntā dvādaśeritāḥ’’ iti| yadbhuvanatrayasya bhūrbhuvaḥ svarlakṣaṇasya bharttāraṃ poṣakatvena dhāraṇasamartha svāminamiti yāvat | yajñasya bhāgo vidyate yeṣāṃ te yajñabhāgā devāsteṣāmīśvaramindramityarthaḥ | suṣuve janayāmāsa | yajñabhāgeśvaraṃ na sureśvaram | na bhuvanasya bharttāramapi tu trayasyeti | tasyotkarṣa vadatā padasamudāyena tadutpādakatvāttasya ko'pyatiśayo dhvanitaḥ | tasmindvandve ātmanā bhavatītyātmabhavaḥ | svayaṃbhūḥ paraḥ puruṣo viṣṇurbhavāya janmane āspadaṃ sthānaṃ cakre |
Linked texts (1)
- Abhijñānaśākuntala — Kālidāsa, Sanskrit