The Recognition of Śakuntalā 10.5.45
Arthadyotanikā 10.5.45
- Language
- Sanskrit
10.5.45
śikhariṇī vṛttam | yadyapi hatā ityuktaṃ tathāpyabhilāṣacāṭukapravaṇatvena tatsukhāgamasya bhāvātprāptirityaṅkamupakṣisam | yato dhanikenoktam- “sākṣātpāraṃparyeṇa vā vidheyāni” iti | tallakṣaṇaṃ tu - “sukhārthasyopagamanaṃ prāptirityabhidhīyate” iti | na eṣa duṣṭo viramati | anyato gamiṣyāmi | padāntare sthānāntare | kathamito'pyāgacchati | paritrāyethāṃ māṃ durvinītena duṣṭamadhuqareṇa paribhūyamānām | ke āvāṃ paritrātum | duṣyantamākranda | rājarakṣitavyāni tapovanāni | nāmeti prasiddhau | svagatamiti | “aśrāvyaṃ svagatam ” iti tallakṣaṇāt | rājabhāvo rājatvam | kathamito'pi māmanusarati | ka iti | durvinītānāmavinītānāṃ duṣṭānām | śāsitari daṇḍādinā śikṣake | paurave puruvaṃśotpanne | vasumatīṃ bhūmiṃ ca | atha ca vasumatīmiti rakṣāyogyatvaṃ dhvanitam | śāsitari sati | ko'yamiti krodhenoktiḥ | mugdhāsvacaturāsu tapasvikanyāsvavinayamācarati | tapasviśabdenātyantāsaṃbhāvyāvinayasthānatvaṃ vyajyate | atra bhramara iti mayi duṣyanta iti śakuntalāyāṃ ceti viśeṣe prastute ko'yamityādeḥ sāmānyasyokteraprastutapraśaṃsā | anayā caitatpratāpasya vyāpakatvaṃ vyañjayantyā tasya rājabhāvagopanaṃ dhvanitam | chekavṛttyanuprāsau | anena daṇḍalakṣaṇaṃ saṃdhyaṅgāntaramupakṣeptam | tallakṣaṇaṃ tu sudhākare- “daṇḍastvavinayādīnāṃ dṛṣṭvā śrutyā ca tarjanam ” iti | ārya na khalu kimapyatyāhitam | “ atyāhitaṃ mahābhītiḥ karma jīvanapekṣi ca ” ityamaraḥ | iyaṃ nau priyasakhī madhukareṇābhibhūyamānā kātarībhūtā | sādhvasādavacanā tiṣṭhatīti kavivacanam |
Linked texts (1)
- Abhijñānaśākuntala — Kālidāsa, Sanskrit