Pramāṇa · Search · About · API

The Recognition of Śakuntalā 10.5.46

Arthadyotanikā 10.5.46

Language
Sanskrit

10.5.46

idānīmatithiviśeṣalābhena tallābhenetyarthaḥ | anenānuvṛttināmā nāṭyālaṃkāra upakṣiptaḥ | tallakṣaṇaṃ tu— “praśrayādanuvartanam | anuvṛttiḥ” iti | halā śakuntale gacchoṭajam | “munīnāṃ tu parṇaśāloṭajo'striyām ” ityamaraḥ | phalamiśramarghamupahara | idaṃ pādodakaṃ bhaviṣyati | sūnṛtayā satyayā priyayā ca | “sūnṛtaṃ tu priye satye ” ityamaraḥ | tena hyasyāṃ pracchāyaśītalāyāṃ saptaparṇavedikāyāṃ muhūrtamupaviśya pariśramavinodaṃ pariśramapraśamaṃ karotvāryaḥ | “puṃstriyorvā ” ityanuvartamāne “siṃsasayorat ” iti sūtreṇa vikalpenākārādeśe assi assa imassi imasseti strīpuṃsayoḥ samānaṃ rūpam | anena karmaṇā vṛkṣasecanena | ucitaṃ naḥ paryupāsanamatithīnām | atropaviśāmaḥ | ātmagataṃ svagatamityasya paryāyaḥ | kiṃ nu khalviti jijñāsāyām | “khalu vīpsāniṣedhayoḥ | jijñāsāyāmanunaye vākyālaṃkaraṇe'pi ca ” iti haimaḥ | imaṃ prekṣya tapovanavirodhino vikārasya gamanīyā viṣayabhūtāsmi saṃvṛttā | anenāsyā bhāvo nāmāṅgajo vikāra uktaḥ | tallakṣaṇaṃ yathā“nirvikārātmake citte bhāvaḥ prathamavikriyā ” iti | janāntikamiti | tallakṣaṇaṃ daśarūpake- “tripatākakareṇānyānapavāryāntarā kathām | anyonyāmantraṇaṃ yatsyājjanānte tajjanāntikam ” iti | tripatākakaralakṣaṇaṃ saṃgītaratnākare patākalakṣaṇamuktvā— “sa eva tripatākaḥ syādvakritānāmikāṅguliḥ ” iti | anasūye ko nu khalveṣa caturā gambhīrākṛtiryasya saḥ | caturaṃ priyamālapannabhāvavāniva lakṣyate | prabhāvaḥ sāmarthyam | sakhi mamāpyasti kautūhalam | pṛcchāmi tāvadenam | prakāśamiti | tallakṣaṇaṃ tu- “sarvaśrāvyaṃ prakāśaṃ syāt ” iti |

Linked texts (1)