Pramāṇa · Search · About · API

The Recognition of Śakuntalā 10.5.48

Arthadyotanikā 10.5.48

Language
Sanskrit

10.5.48

ataevobhayorākāraṃ viditveti parasparasnigdhāvalokanena | halā śakuntale yadyatrāryatātaḥ saṃnihito bhavet | tataḥ kiṃ bhavet | imaṃ jīvitasarvasvenāpyatithiviśeṣaṃ kṛtārthaṃ karissadi kariṣyati | kuryādityarthaḥ | “bhaviṣyati ssiḥ ” iti sūtreṇa ssirādeśaḥ | atra “ vyatyayaśca ” iti sūtreṇa tyādeśānāṃ vyatyaye vidhyarthe bhaviṣyatpratyayaḥ | atra jīvitasarvasvaśabdena viṣayanikaraṇācchakuntalāyā ukteḥ patākāsthānakamanenoktam | tallakṣaṇamādibharate— “ sahasaiaivārthasaṃpattirnāyakasyopakārikā | patākāsthānakaṃ saṃdhau prathame tanmatam ” iti | yuvāmapetam | kimapi hṛdaye kṛtvā mantrayethe | mantetheti “ dvivacanasya bahuvacanam ” ityanenāthāmo dhvamādeśe tasya “madhyamasyetyāhacau ” iti hādeśaḥ | “et ” ityanuvartamāne “vartamānā pañcamī śatṛṣu vā ” iti vikalpenaitve “ iha hacorhasya ” iti vikalpena dhatve manteha mantaha mantedha mantadheti cātūrūpyam | na yuvayorvacanaṃ śroṣyāmi | “ rājā—ātmagatam ” ityādinā etadantenodāharaṇaṃ nāma bhūṣaṇamupakṣisam | tallakṣaṇaṃ tu— “vākyaṃ yadgūḍhatulyārthaṃ tadudāharaṇaṃ matam ” iti | sakhīgataṃ sakhīsaṃbaddham | āryānukaha iveyamabhyarthanā | śāśvate nitye | prakāśo'tiprasiddhaḥ | “prakāśo'tiprasiddhe syāt ” ityamaraḥ | śṛṇotvāryaḥ | asti ko'pi kauśika iti gotreṇa nāmadheyaṃ yasya sa mahāprabhāvo rājarṣiḥ | tamāvayoḥ priyasakhyāḥ prabhavamutpattisthānamavagaccha | ujjhitāyāḥ śarīrasaṃvardhanādibhistātakaśyapo'syāḥ pitā | śṛṇotvāryaḥ |

Linked texts (1)