The Recognition of Śakuntalā 10.5.60
Arthadyotanikā 10.5.60
- Language
- Sanskrit
10.5.60
yadvā tīvreṇogreṇa kvacitkaṭhine vastundyāghātena pratihatastata ucchalitaḥ saṃstaruskandhe lagna eko danto yasya saḥ | ubhayamapi nātisamañjasam | arthāsaṃgateḥ | tathāhi taruskandhe bhagnatvaṃ lagnatvaṃ vā | ādye bhagnaikadanta ityeva paṭhet | dvitīye praviśatīti kriyayā virodhastena saṃdānitatvāt | lagnadantatvaṃ dantākāra āghāta iti cenna | prakṛtārthapoṣābhāvāt | atha tattvata ekadanta eva gajaḥ | tatra tīvretyādigamyotprekṣā | tathāpi pūrvokta eva doṣaḥ | āghātapratihatapadayoranyatarasyāvakaratvaṃ duṣpariharaṇīyam | pādābhyāmākṛṣṭaṃ yaddhratativalayaṃ latājālaṃ tasyāsaṅgena samantātsaṃbandhena jātaḥ pāśo yasya saḥ | bhinnāni sāraṅgāṇāṃ mṛgāṇāṃ yūthāni kulāni yasmātsaḥ | viśeṣaṇacatuṣṭayena vegātiśayo vyajyate | no'smākam | tapaso mūrtaḥ śarīrī| vighna ivetyutprekṣā| pūrvaślokoktakrameṇāprastutapraśaṃsā ca | pūrvārdhe vṛttyanuprāsaśrutyanuprāsayorekavācakānupraveśalakṣaṇaḥ saṃkaraḥ | uttarārdhe śrutyanuprāsa eva | parikarālaṃkāraśca | mandākrāntā vṛttam | atrāpi bhayānako rasaḥ | gajagatabhayaṃ sthāyibhāvaḥ | duṣyantasenārathāvalokanaṃ vibhāvaḥ | pārśvalokanapalāyanādayo vyabhicāriṇaḥ | lakṣaṇaṃ pūrvamevoktam | aho dhigiti bhinnaṃ vākyam | ārya, anenāraṇyakavṛttāntena paryākulāḥ smaḥ | anujānīhyanujñāṃ dehi | no'smānuṭajagamanāya | asaṃbhāvitātithisatkāramaprāpitātithipūjam | prāptau bhūḥ(?)| bhūyo'pi prekṣaṇanimittaṃ lajjāvahe ārya vijñāpayitum | puraskṛtaḥ pūjitaḥ | “puraskṛtaḥ pūjite'rātyabhiyukte'grataḥ kṛte” ityamaraḥ|
Linked texts (1)
- Abhijñānaśākuntala — Kālidāsa, Sanskrit