Pramāṇa · Search · About · API

The Recognition of Śakuntalā 10.5.64

Arthadyotanikā 10.5.64

Language
Sanskrit

10.5.64

kā gadī kā gatiḥ | yāvattaṃ kṛtācāraparikramaṃ kṛta ācārasya snānādeḥ paritaḥ kramo yena taṃ paśyāmi | eṣa bāṇāsanaṃ dhanurhaste yāsāṃ tābhirvanapuṣpamālādhāriṇībhiriti mṛgayāveṣasūcanam | yavanībhiḥ parivṛta ita evāgacchati priyavayasyaḥ priyasakhaḥ | "vakrādāvantaḥ" iti sūtreṇānusvārāgame vayaiseti rūpam | bahulādhikārāvalopadvitvayorvaassetyapi | bhavatu | aṅgabhaṅgavikala iva bhūtvā sthāsyāmi | yadyevamapi nāma viśramaṃ labheya | atra yavanyo nāma saṃcārikāparyāyaḥ | tallakṣaṇaṃ mātṛguptācāryairuktam-- "gṛhakakṣāvicāriṇyastathopavanasaṃcarāḥ | yāmeṣu ca niyuktānāṃ yāmaśuddhiviśāradāḥ | saṃcārikāstu tā jñeyā yavanyo'pi matāḥ kvacit" iti | yathānirdiṣṭaparivāraḥ | yavanīvṛta ityarthaḥ | kāmamiti | sā kāmamatyarthaṃ priyā priyatametyarthaḥ | tarhi samyageva | na samyagityāha | yato na sulabhā aprāpyā kiṃtu sukhena na labhyā | tarhi duṣprāpe vastuni prayatnenāpi kimityāśaṅkāyāmāha-mana iti | tu iti śaṅkocchede | manastasyā nāyikāyā bhāvāśceṣṭāstāsāṃ darśana āyāsi sakhedaṃ prayatnapūrvakaṃ lālasamityarthaḥ | syāttva(?)duktaṃ yadi pūrvamabhilāṣo na jātaḥ syādityāśayaḥ | akṛteti | manasije akṛtārthe'pyubhayaprārthanā svasvābhilāṣo ratiṃ rāgaṃ yataḥ kurute prītimutpādayati | ahaṃ tatra gamiṣyāmi, tāmevaṃ vakṣya ityātmābhilāṣaḥ | evaṃ māṃ prati tasyā apyabhilāṣo manasije kṛtārthe saṃbhavati | jātaratyoḥ saṃbhavatītyarthaḥ | atrākṛtārthe'pi ajātaratyorapītyapiśabdārthaḥ | tenaitaduktaṃ bhavati | yathā manmanasastadbhāvadarśanalālasatvaṃ kāryaṃ samarthyate tenārthāntaranyāsaḥ |

Linked texts (1)