AYURVEDIYAPARIBHAShA 9.4-2.p1.4

9.4-2.p1.4

aṣṭamāṃśāvaśeṣeṇa caturthenārddhakena vā
athaṃvā kathanenaiva siddha-muṣṇodakaṃ vadet
satilāḥ sātasībījā dadhyamlaiḥ saktupiṇḍakāḥ
sakiṇvakuṣṭhalavaṇāḥ śastāḥ syurupanāhane
tailena sarpiṣā vā'pi dvābhyāṃ saktukapiṇḍakā
sukhoṣṇaḥ śothapākārtha—upanāhaḥ praśasyate
pippalīlavaṇāgāra-dhūmāpāmārgasarṣapaiḥ
vārttākurasanirguṇḍī-śampākaḥ sasahācaraiḥ
mūtrāmlapiṣṭaiḥ saguḍai-rvattiṃ kṛtvā praveśayet
( agre tu sarṣapākārāṃ paścārddhe māṣasaṃmitām
netradīrghāṃ ghṛtābhyaktāṃ sukumārāmabhaṅgurām
netravanmūtranāḍyāṃ tu ) pāyau cāguṣṭhasammitīm
ghṛtābhyakte gude kṣepyā ślakṣṇā svāṅguṣṭhasannibhā
malapravarttinī varttiḥ phalavarttiśca sā smṛtā
sphaṭikīkaraṇa (Crystallization):—kisī dravya kā atitṛpta vilayana
atitṛpta vilayana Seturated Solution:—kisī dravya ko jala meṃ
ḍāla kara usakā ghola banāiye aura ghula jāne para usameṃ thor̤ā 2 kara ke dravya
aisī āyegī jaba usakā ghulanā bilakula banda ho jāyagā| aba yadi isako garma
banda ho jāyagā | aise ghola ko jisameṃ dravya ko gholane kī śakti pūrṇataḥ naṣṭa ho
jātī haiṃ 'atitṛpta vilayana' kahate haiṃ
jalāṃśa manda agni se yā vāṣpa-yantra para rakha kara jalā denā cāhie | jala thor̤ā
dravyoṃ ke grahaṇīya aṅga:—
mahānti yāni mūlāni kāṣṭhagarbhāṇi yāni ca
teṣāṃ tu valkalaṃ grāhyaṃ hrasvamūlāni kṛtsnaśaḥ
kucha udāharaṇa:—
sāraḥ syāt khadirādīnāṃ nimbādīnāñca valkalam
phalantu dāḍimādīnāṃ paṭolādeśchadastathā
nyagrodhādestvaco grāhyāḥ sāraḥ syād bījakāṃditaḥ
tālīsādeśca patrāṇi phalaṃ syāt triphalā''ditaḥ