Pramāṇa · Search · About · API

The Compendium of Suśruta 1.2.5

Bhānumatī 1.2.5

Language
Sanskrit

1.2.5

nanu rogiśarīrādigatā'riṣṭāyasādhyatāliṅgājñānaṃ vaidyasya doṣo bhavatu, yatra tu samīcīnāntarādipravṛttāvasiddhau satyāmasādhyatājñānaṃ tatra kathaṃ prathamapravṛttau vaidyasyājñānatāmupasthāpayati, yaduktaṃ - "yathāśāstraṃ ca nirṇīto yathāvyādhi cikitsitaḥ | na śamaṃ yāti yo vyādhiḥ sa jñeyaḥ karmajo budhaiḥ" iti | tatrāpi balavatkarmajanitāsādhye vyādhāvasādhyaliṅgāni bhūtānyeva prathamaṃ sūkṣmatyā yadi na jñātāni taduttarakālaṃ ca yattasya jñāpakamasti tadetallakṣaṇamācāryeṇa darśitam | na hyasādhye sādhyaliṅgāni bhavanti, sādhye vā'sādhyaliṅgāni; taduktaṃ carake-"na hyalaṃ jñānavān bhiṣaṅmumūrṣumāturamupasthātum” ( ca. sū. a. 10 ) iti | hanta, adṛṣṭena dṛṣṭamabhibhūya mṛtyurjanyate rogo vā duḥkhadaḥ; evaṃ tāvat kvacit sammataṃ sarvotpattimattāṃ cādṛṣṭaṃ kāraṇamiti siddhāntaḥ | tena karmaiva kāraṇaṃ jīvite maraṇe vā ārogye vā roge vā; yaducyate - "nākāle mriyate kaścidviddhaḥ śaraśatairapi | kālaprāptasya kaunteya vajrāyante tṛṇānyapi” iti | atrocyate- āhārācāraprāyaścittasvastyayanādipuruṣakārāttaihikaphalaṃ dṛṣṭam, adṛṣṭaṃ ca prāyo janmāntarakṛtaṃ śubhāśubhaṃ śarīrādinirvartakaṃ; tadetadvitayamapi kāraṇaṃ dṛṣṭasāmarthyāt | tatra yadā dṛṣṭamāhārādiśubhamupacitam, adṛṣṭaṃ ca dharmarūpaṃ śubhamupacitaṃ bhavati, tadā yuganiyatavarṣaśatarūpasyāyuṣaḥ sukhayuktasya ca niṣpattiḥ | yadā tu daivaṃpuruṣakārayoḥ śubhamadhyamayoranyonyānuguṇayoryogastadā madhyaṃ madhyamasukhaṃ yugāniyatādalpaṃ bhavati | yadā tu hīnayoryogaḥ, tadā hi hīnamasukhamāyurbhavati |

Linked texts (1)