Pramāṇa · Search · About · API

The Compendium of Suśruta 1.2.6

Bhānumatī 1.2.6

Language
Sanskrit

1.2.6

evaṃ yadā daivamaśubhaṃ puruṣakāraścāśubhastadā'tyalpaṃ duḥkhabahulaṃ cāyurbhavati | evamaśubhadaivapuruṣakārayormadhyamatāyāṃ hīnatāyāṃ vā udāharaṇamūhyam | evaṃ yadā daivaṃ śubhamuttamaṃ, puruṣakārastu madhyo hīno vā bhavati, tadā'pi phalaviśeṣa ūhyaḥ | atrārthe carakaḥ—“ihāgniveśabhūtānāmāyuryuktimapekṣate | daive puruṣakāre ca sthitaṃ hyasya balābalam || daivamātmakṛtaṃ vidyāt karma yat paurvadaihikam | smṛtaḥ puruṣakārastu kriyate yadihāparam || balābalaviśeṣo'sti tayorapi ca karmaṇoḥ | dṛṣṭaṃ hi trividhaṃ karma hīnaṃ madhyamamuttamam || tayorudārayoryuktirdīrghasya ca sukhasya ca | niyatasyāyuṣo heturviparītasya cetarā || madhyamā madhyamasyoktā viśeṣaṃ śṛṇu cāparam ||” iti ( ca. vi. sthā. a. 3 ) | atra paurvadaihikamiti prāyeṇa janmāntarakṛtasyaiva iha janmani pākāduktametat | janmāntarakṛtaṃ tu yāgabrahmavadhādi prāyo janmāntara eva phalati | niyatasyeti yugāniyatasya | yadā tu daivapuruṣakārayorvirodhastadā durbalaṃ daivaṃ puruṣakāreṇa balavatā hanyate, balavatā daivena durbalaḥ puruṣakāro hanyate | etadevaṃ ca daivena puruṣakāravirodhaṃ dṛṣṭvā kecit karmavādino daivaniyatamevāyurādikaṃ vadanti, vyarthaṃ ca puruṣakāraṃ daivayuktivyapāśrayāhārācārarūpamiti vadanti | taduktaṃ carake “daivaṃ puruṣakāreṇa durbalaṃ hyupahasyate | daivena cetarat karma viśiṣṭenopahasyate || dṛṣṭvā yadeke manyante niyataṃ mānamāyuṣaḥ” ( ca. vi. a. 3 ) iti | balavatostu daivapuruṣakārayorvirodhinoryugapadupasthānaṃ nāstyeva, virodhināṃ sukhaduḥkhādīnāṃ yaugapadyenānupalambhādeva |

Linked texts (1)