Pramāṇa · Search · About · API

The Compendium of Suśruta 1.2.7

Bhānumatī 1.2.7

Language
Sanskrit

1.2.7

balavattā tu daivākhyakarmaṇo dharmādharmarūpasya kālavipākaniyamādbhavati; viparyaye tvabalavattvaṃ puruṣakārabādhanīyatvaṃ ca bhavati | yadāha carakaḥ—“karma kiṃcitkvacit kāle vipākaniyataṃ mahat | kiṃcittvakālaniyataṃ pratyayaiḥ pratibodhyate” ( ca. vi. a. 3 ) iti | atra trividho niyamaḥ, ekavidhaścāniyamaḥ, evaṃ pakṣacatuṣṭayamapi bhavati; yathā—idaṃ karma yadi pacyeta tadā tasminneva kāle pacyeta nānyatreti kālaniyamaḥ; yathā—idaṃ karma yatra kvacitkāle pacyetaiva, na pacyeteti na, iti vipākaniyamaḥ | etau pakṣau puruṣasādhyarūpatayā śāstraviṣayau, pākṣikasya niyamasyāsattvāt | tathā, idaṃ karma asminneva kāle pacyeteveti kālavipākaniyamaḥ; ayamaviṣayaḥ śāstrasya, puruṣakārānapekṣatvāt | tathedṃ karma kutracitkāle pratyayaṃ dṛṣṭamāsādya pacyeta, yadi vā na pacyeta; tadapi ca prāyaścittādipratihatattvādeva kālavipākāniyamaḥ sarvathā śāstraviṣayaḥ | atra pakṣacatuṣṭaye kecidvadanti— “kiṃcinna kālaniyataṃ” iti vadatā carakeṇa kālāniyamarūpo darśitaḥ, vipākāniyamastu na darśitaḥ; karmaṇāṃ vipākāniyamo nāsti, yaducyate—“nābhuktaṃ kṣīyate karma kalpakoṭiśa- tairapi | avaśyameva bhoktavyaṃ kṛtaṃ karma śubhāśubham''—iti | kiṃtu, prāyaścittānāmapyadattaphalakarmakṣayopadeśāt, tathā “jñānāgniḥ sarvakarmāṇi bhasmasāt kurute'rjuna” ( gītā a. 4 ) iti jñānāgninā ca karmakṣayopadeśādvipākāniyamapakṣo'pi saṃbhavatyeva | tathā ca “na hi karma mahat kiṃcit phalaṃ yasya na bhujyate” ( ca. śā. a.

Linked texts (1)