The Compendium of Suśruta 1.2.8
Bhānumatī 1.2.8
- Language
- Sanskrit
1.2.8
1 ) iti vadatā carakeṇāpi mahataḥ karmaṇaḥ prāyaścittābādhanīyasya vipākaniyamo'pi darśito bhavati | alamatisūkṣmagatikarmavicāreṇa; śāstrasyārogyasādhanāhārācārarūpapuruṣakāropadeśakatvena prayojanavattvamityevaṃ vyavasthitaṃ bhavet | athetyādau ‘atha’śabdo brahmādipraṇītatantreṣvativistaratvādinā arthānavadhāraṇād rogopaplavasya tathā'bhīṣṭadevatānamaskārasyānantarye prayukto'pi svarūpeṇa maṅgalaṃ bhavati, udakoharaṇārthamupanīyamānodakumbhadarśanamiva prasthitānāṃ; granthādau tu maṅgalaisevā nirastāntarāyāṇāṃ granthakartṛśrotṝṇāmavighneneṣṭalābho bhavatīti yuktaṃ maṅgalopādānam | athaśabdasya maṅgalatve smṛtiḥ—“oṃkāraścāthaśabdaśca dvāvetau brahmaṇaḥ purā | kaṇṭhaṃ bhittvā viniryāṃtau tene māṅgalikāvubhau ||” iti | śāstrāntare ca maṅgalatvena dṛṣṭo'yamathaśabdaḥ; yathā—“atha śabdānuśāsanam” ( pā. ma. bhā. a. 1 ā. 1 ), “athāto dharmaṃ vyākhyāsyāmaḥ”—( vai. da. a. 1, ā. 1 ) ityādau | granthādāvabhīṣṭadevatānamaskāraḥ śiṣṭācāṃraparaṃparāpariprāptaḥ paramaśiṣṭena suśrutena kṛta eva | vyākhyānāntarāyabhayāttathā granthāniveśitasyāpi namaskārasya pratyavāyāpahatvācca granthāniveśanam | yattu śiṣyapraśnaprānantaryārthatvamathaśabdasya varṇyate, tannārhati; na hi śrotṝn puro vyavasthāpya śāstraṃ kriyate, śrotṛbuddhisvīkāramātreṇa tu śāstrakaraṇamucitam | ‘ataḥ’śabdo'dhikāraprāgavacyupadarśakaḥ, ata ūrdhvaṃ yadupadekṣyāmo vedotpattisaṃjñaṃ taditi; yadi vā, ataḥśabdo hetau; yena brahmādipraṇītāyurvedatantrāṇāmuktena nyāyenotsannatvamiva, ato vedotpattimadhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ|
Linked texts (1)
- Suśrutasaṃhitā — Suśruta & Nāgārjuna (siddha/alchemist), Sanskrit