Gadanigraha 12.1.3

12.1.3

snuhyādeḥ kṣīramāharet | mahānti yāni mūlāni kāṣṭhagarbhāṇi yāni
ca || teṣāṃ tu valkalaṃ grāhyaṃ sūkṣmamūlāni kṛtsnataḥ | jāṅgalānāṃ
vayaḥsthānāṃ carmaromanakhādikam || kṣīramūtrapurīṣāṇi jīrṇāhāre tu
grāhayet | catuṣpātsu striyaḥ śreṣṭhāḥ pumāṃso vihageṣu ca || valmīkakutsitānūpaśmaśānoparamārgajāḥ | jantuvahnihimapravyātā nauṣadhaḥ
kāryasādhikāḥ || śaradyakhilakāryārthaṃ grāhyaṃ sarasamauṣadham | virekavamanārthaṃ ca vasantānte samāharet
snehapākakālaniyamaḥ—snehān vipācyaiva virāmayettu kṣīre dvirātraṃ
svarase trirātram | kalke kaṣāyeṣu ca pañcarātraṃ dadhnyaranāle punarekarātram
kikastana kalkaṃ caturguṇaṃ jalaṃ ca saṃsṛjya paktvā pañcarātraṃ virāmayet; yatra kaṣāyaḥ
kalkaśca tatraikadhyaṃ dvayaṃ saṃsṛjya paktvā pañcarātraṃ virāmayet; yatra dadhi kalkaśca tatraikadhyaṃ dvayaṃ saṃsṛjya paktvā ekarātraṃ viśrāmayet, yatra āranālaḥ kalkaśca tatraikadhyaṃ
dvayaṃ saṃsṛjya paktvā ekarātraṃ virāmayet; atra dadhiśabdastakrasya, āranālaśabdaśca
surādīnāṃ saṃdhānaviśeṣāṇāṃ mūtrādīnāṃ ca upalakṣaṇam | yatra kalkaśca kṣīrādīnāṃ
dvitryādikāni dravāṇi ca tatra kalkaṃ garbhe dattvā tattat kṣīrādikaṃ pratyekaṃ dattvā
saṃsṛjya paktvā svasvoktakālaṃ virāmayet, yathā-kṣīre dvirātraṃ, svarase trirātraṃ,
kaṣāye pañcarātraṃ, dadhyekarātraṃ, āranāle caikarātramiti | etacca viśeṣeṇa guṇādhānārtham | uktaṃ hi-‘‘ghṛtatailaguḍādīṃśca naikāhādavatārayet | vyūṣitāstu prakurvanti viśeṣeṇa guṇān yataḥ’’-iti | virāmarātrānyūnatve