Pramāṇa · Search · About · API

Manava Dharmashastra 3.5.2

Manubhāṣya 3.5.2

Language
Sanskrit

3.5.2

idamapi vaktavyaṃ—kiṃ punaretadbrāhmaṇatvaṃ nāma, tathā kataradetadgotraṃ nāma | yathaiva samāne puruṣatve brāhmaṇatvādiviśeṣaḥ, evaṃ samāne brāhmaṇatve vasiṣṭhādigotrabhedaḥ, pratigotraṃ ca samānārṣeyāṇi | yasyaitadgotraṃ tasya taiḥ śabdaiḥ pravarāśrayaṇaṃ kartavyam | evaṃ vivāhaniṣedhe'pi | smaranti ca sūtrakārāḥ gotrabhedasambandhena pravarān, ‘yasyaitadgotraṃ tasyeme pravarā’ iti | gotrabhedastu tadgotrajaireva | smaryate—‘vayaṃ parāśarā vayamupamanyava’ iti | yadyapi gotravatpravarānapi smaranti, tathāpi bahutvatkadācidvismareyuriti gotramupalakṣaṇīkṛtya pravarasmṛtirupanibaddhā | gotraṃ tu smaranti | na ca tasya kiñcidupalakṣaṇamasti ‘ya evaṃrūpastasyedaṃ gotramiti’ | etāvattatra smaraṇam | yāvadgotraṃ santatisamānajātīyatvam | eṣa ca gotrapravarabhedaḥ brāhmaṇānāṃ na rājanyaviśām | tathāhi kalpasūtrakāraḥ “paurohityādrājanyavaiśyayoriti” | yadyapi gotraviśeṣavyapadeśe sati prāptapratiṣedhenāpi pravarādhikāre vacanamidamupapadyate, kiṃ tu na teṣāṃ gotrasmaraṇamasti | “kastarhi kṣatriyavaiśyayorvivāhe'pi bandhūnāmavadherniyamaḥ” | ucyate | sarvavarṇaviṣayametat “ūrdhvaṃ saptamāt pitṛbandhubhyaḥ” iti | ihāpyasagotrā ca-śabdādasapiṇḍā | tathā cānuvartyamānaḥ sapiṇḍaśabdaḥ pūrvavadvandhusambandhopalakṣaṇārthaḥ | tena pitṛṣvasuranvayastrīṇāmanyāsāṃ ca prapitāmahasantatistrīṇāmā saptamātpuruṣātpratiṣedhaḥ siddho bhavati | saptamapuruṣāvadhayaḥ sapiṇḍāḥ smaryante |

‘Recommended’—enjoined with commendation.

Ganganatha Jha 1920, Manu-Smṛti: The Laws of Manu with the Bhāṣya of Medhātithi

Translations (1)

Linked texts (1)