Kalaviveka 77.p1.40
Kālaviveka 77.p1.40
- Language
- Sanskrit
77.p1.40
iti jñāpayati | ataevoktaṃ jitendriyeṇa, — “pūrvāparāhlau ca
yadyapi viṣṇupurāṇādiṣu nār̤itrayaṃ pūrkhāparāhlaśca tāvānityaktam
tathāpi pūrvāhlakṛtyasya madhyāhnaṃ yāvat svakālalāghava eva ca
aparāhnasya ca madhyāhnāparāhlānantaraṃ pravṛttasya sūryānuvṛttiṃ
yāvaditi tat pratyeyavyam | śrutau smṛtau ca pūrvāparāhlābhyāmapi
dinavibhāgādityantam | tasmādrātreḥ pūrvyāparārddharātravibhāgavadahno'pi pūrkhāparāhlavibhāgenaiva dvidhā vibhāgaḥ | yattu kvacittridhā vidhānaṃ tat pūrkhāparāhlayorekaikadeśābhyāṃ madhyandinaṃ
pṛthakkṛtyaikoddiṣṭrādiśrāddhavidhānārtham
“pūrvāhle daivikaṃ kāryyamaparāhle tu paitṛkam
ekoddiṣṭantu madhyāhne prātarvṛddhinimittakam
āmapātrantu pūrvāhle siddhānnena tu madhyame
pārvvaṇañcāparāhle tu vṛddhiśrāddhantu nāndikam ||”
vṛddhau tu kvacitprataḥ kvacinnāndikamiti vidhānaṃ tatpūrvvāvagatavivāhādinimittaṃ prātaḥ, putrajanmādinimittantu nāndikamiti
vyavasthā
parāśareṇa ca pañcadhā vibhaktamāha
“lekhāprabhṛtyāditye trimuhūrttagate ravau
prātastanaḥ smṛtaḥ kālo bhāgaścāhnastu pañcamaḥ
saṅgavastrimuhūrttastu madhyāhnastatsamaḥ smṛtaḥ
tatastrayo muhūrttāśca aparāhnaḥ prakīrtyate
pañcamo'tha dināṃśo yaḥ sa sāyāhna iti smṛtaḥ
yadyadeteṣu vihitaṃ tattatkāryyaṃ vijānatā ||”
divasasya pañcadaśāṃśo muhūrttaḥ
tadāha varāhamihiraḥ
“ahnaḥ pañcadaśāṃśo rātreñcaiva muhūrtta iti saṃjñā
sa ca vijñeyastajjaiśchāyā yatrāmbubhiryuktā
tenodayādityamaṇḍalarekhādarśanāt prabhṛti muhūrttatrayaṃ yāvat
prātaḥkālastataḥ paraṃ tāvāneva saṅgavaḥ | tato'pi paraṃ tāvāneva
Linked texts (3)
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Viṣṇupurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Kālanirṇaya (Kālamādhavīya) — Mādhava, Sanskrit