Jayasimhakalpadruma 2.p9
Jayasīṃhakalpadruma 2.p9
- Language
- Sanskrit
2.p9
tatra śāvasūtaquerySelectorkāśaucayoḥ sarvasmārtakarmanivṛttiḥ | 'sūtake ca samutpanne jvarakarmaṇi maithune | dhūmrodgāre tathā vāntau nityakarmāṇi saṃtyajet | drave bhukte tvajīrṇe ca naiva bhuktā'pi kiṃcana | karma kuryānnaro nityaṃ sūtake mṛtake tathā |' iti kālikāpurāṇāt | gauḍāstu-kṣatāśaucādāvapi tāmāhuḥ | 'jānūrdhvaṃ tu kṣate jāte nityakarma na cācaret | naimittikaṃ ca tadadhaḥ sravadrakto na cācaret|' iti | hemādrau pādme-'garbhiṇī sūtikādiśca kumārī vāpyarogiṇī | yadā śuddhā tadānyena kārayetprayatā svayam |' iti | puṃso'pyeṣa vidhiḥ | liṅgasyāvivakṣitatvāt | tena yasminvrate yatpūjādyuktaṃ tadanyena kārayet | śarīraniyamānsvayaṃ kuryāditi | śuddhitattve viṣṇuḥ--'bahukālikasaṃkalpo gṛhītaśca purā yadi | sūtake mṛtake caiva vrataṃ tannaiva duṣyati |' etatkāmyaparaṃ nityaṃ tvanārabdhamapi kāryamiti gauḍāḥ | madanaratne'pūrvasaṃkalpitaṃ yacca vrataṃ suniyatendriyaiḥ | tatkartavyaṃ naraiḥ śrāddhadānārcanavivarjitam |' mādhavīye kaurme--'kāmyopavāse prakrānte tvantarā mṛtasūtake | tatra kāmyavrataṃ kuryāddānārcanavivarjitam |' iti | satyavrataḥ--'prārabdhadīrghatapasāṃ nārīṇāṃ yadrajo bhavet | na tatrāpi vratasya syāduparodhaḥ kadācana |' iti tatpratinidhinā kārayedityetatparam | taduktaṃ madanaratne mātsye-'antarā tu rajoge pūjāṃmanyena kārayet |' ityetatparam | pratinidhayaśca nirṇayāmṛte paiṭhīna sinoktāḥ- 'bhāryā patyurvrataṃ kuryādbhāryāyāśca patirvratam | asāmarthye parastābhyāṃ vratabhaṅgo na jāyate |' kālatattvavivecane brahmavaivarte--'upavāsāsamarthaścedaikaṃ vipraṃ tu bhojayet | tāvaddhanādi vā dadyādyadbhaktādviguṇaṃ bhavet | sahasrasaṃmitāṃ devīṃ japedvā prāṇasaṃyamān | kuryādvādaśasaṃkhyākānyathāśakti vrate naraḥ |' iti | 'rājyasthakṣatriyārthe ca ekādaśyāmupoṣitaḥ | purodhāḥ kṣatriyasyārdhaṃ phalaṃ prāpnoti niścitam | pitāmahādīnuddiśya ekādaśyāmupoṣite | sute tu tatphalaṃ viprāḥ samagraṃ samavāpnuyuḥ | kartā daśaguṇaṃ puṇyaṃ prāpnotyatra na saṃśayaḥ | yamuddiśya kṛtaṃ so'pi saṃpūrṇaṃ phalamāpnuyāt |' skānde'pi - 'putraṃ vā vinayopetaṃ bhaginīṃ bhrātaraṃ tathā | eṣāmabhāva evānyaṃ brāhmaṇaṃ vā niyojayet |' tathā - 'bhrātaraṃ bhaginīṃ śiṣyaṃ kārayedbrāhmaṇādibhiḥ |' iti | hemādrau vārāhapurāṇe-'asāmarthye śarīrasya vrate tu samupasthite | kārayeddharmapatnīṃ vā putraṃ vā niyamānvitam | bhaginīṃ bhrātaraṃ vāpi vratamasya na lupyate |' mādhavīye smṛtyantare'pi-'pitṛmātṛpitṛbhrātṛśvaśrūgurvādibhūsujām | adṛṣṭārthamupoṣitvā svayaṃ ca phalabhāgbhavet | nārī ca patimuddiśya ekādaśyāmupoṣitā | puṇyaṃ ṛtuśataṃ prāhurmunayaḥ pāradarśinaḥ |' hemādrau kātyāyanaḥ- 'pitṛmātṛbhrātṛpatigurvarthe ca viśeṣataḥ | upavāsaṃ prakurvāṇaḥ puṇyaṃ śataguṇaṃ bhavet | dakṣiṇā nātra dātavyā śuśrūṣā vihitā hi sā |' madanaratne prabhāsakhaṇḍe- 'bhartā putraḥ purodhāśca bhrātā patnī sakhā'pi ca | yātrāyāṃ dharmakāryeṣu kartavyāḥ pratihastakāḥ | ebhiḥ kṛtaṃ mahādevi svayameva kṛtaṃ bhavet | svayaṃ kartumaśaktaścetkārayeta purodhasā |' śūdrasya brāhmaṇaḥ pratinidhiryuktaḥ | 'japastapastīrtha sevā pravrajyā mantrasādhanam | vipraiḥ saṃpāditaṃ tasya saṃpanna tasya tatphalam |' iti marīcivacanāt | yattu nirṇayasindhāvuktaṃ pravrajyādīnāṃ saṃbhavena tadviṣaye saṃkocāyogāt | etadvacanasya pratinidhiprakaraṇe pāṭhena saṃpūrṇatāvācanaparatvāyogācca | hemādrau kātyāyanaḥ- 'purodhāstu kṣatriyo vā dvayostatsamamīritam | upavāsaphalaṃ tābhyāṃ samagraṃ samavāpyate |' vāyupurāṇe-'upavāse tvaśaktastu āhitāgnirathāpi vā | putrādvā kārayedbhāryādbrāhmaṇādvāpi kārayet | atha vā vipramukhyebhyo dānaṃ dadyātsvaśaktitaḥ | upavāsaphalaṃ tena samagraṃ samavāpyate | tatra bhojana-
Linked texts (4)
- Satyavratasmṛti (fragments) — Sanskrit
- Bhagavantabhāskara — Nīlakaṇṭha Dīkṣita 1625, Sanskrit
- Pratāpārka — Viśveśvarabhaṭṭa 1766, Sanskrit
- Nirṇayasindhu — Kamalākarabhaṭṭa 1612, Sanskrit