Nirnayasindhu 2.4.13
Nirṇayasindhu 2.4.13
- Language
- Sanskrit
2.4.13
gārgyaḥ-‘“sandhyākāle yadā rāhurgrasate śaśibhāskarau | tadahe naiva bhuñjīta rātrāvapi
kadācana ||’’ sāyaṃsaṃdhyāyāḥ sūryagrastāste pūrvehni rātrau ca na bhoktavyam | prātaḥsaṃndhyāyāṃ candragrastāste pūrvarātrāvuttarehni ca na bhoktavyamityarthaḥ ||candragrastāste uttaradine
sandhyāhomādau na doṣaḥ | tadāhośanāḥ-‘‘graste cāstaṃ gate tvindau jñātvā muktyavadhāraṇam | snānaṃ homādikaṃ kāryyaṃ bhuñjītandūdaye punaḥ ||’’etadanāhitāgniviṣayam
‘aparāhne vratopāyanīyamaśrīta’ iti kātyāyanoktervratasya śrautatvena vihitatvena ca prabalatvāt || adbhirvrataṃ kuryāditi nirṇayadīpaḥ | rāgaprāptabhojane kālaniyamoyam | tena
jvarādāviva na bhojanamiti karkānusāriṇaḥ || bālavṛddhāturāṇāṃ tu grahayāmātpūrvamekayāmo niṣiddhaḥ | “sāyāhne grahaṇaṃ cetsyādaparāhne na bhojanam | aparāhne na madhyāhne
madhyāhne na tu saṃgave || bhuñjīta saṃgave cetsyānna pūrvaṃ bhojanakriyā ||” iti mārkaṇḍeyokteḥ || idaṃ ca bālādiviṣayam | 'bālavṛddhāturairvinā' iti pūrvokteḥ || vedhakāle
grahaṇe vā pakvamannaṃ tyājyam | “sarveṣāmeva varṇānāṃ sūtakaṃ rāhudarśane | snātvā karmāṇi
kurvīta śṛtamannaṃ vivarjayet ||” iti hemādrau ṣaṭtriṃśanmatāt || śṛtamiti tadantaritasyopalakṣaṇam | 'navaśrāddheṣu yacchiṣṭaṃ grahaparyuṣitaṃ ca yat' iti mitākṣarāyāṃ vacanāt
bhārgavārcanadīpikāyāṃ jyotirnibandhe medhātithiḥ-“āranālaṃ payastakraṃ dadhi snehājyapācitam | maṇikasthodakaṃ caiva na duṣyedrāhusūtake ||” manvarthamuktāvalyām-“annaṃ
pakvamiha tyājyaṃ snānaṃ savasanaṃ grahe | vāritakrāranālādi tiladarbhairna duṣyati ||”