Nirnayasindhu 61.4.2
Nirṇayasindhu 61.4.2
- Language
- Sanskrit
61.4.2
taccaivam-'mekṣaṇenāvadāyāvadānasaṃpadā juhuyātsomāya pitṛmate svadhā namo'gnaye kavyavāhanāya svadhā namaḥ iti svāhākāreṇa vāgniṃ pūrvaṃ yajñopavītī mekṣaṇamanupahṛtya' iti
avadānasaṃpadā upastaraṇādyapekṣayetyarthaḥ || vyatiṣaṅgapakṣe atipraṇīteyaṃ homondhathā
mukhye 'atipraṇītegnāvidhyamupasamādhāya' iti bahucapariśiṣṭāt || kecittasya rakṣonibarhaṇārthatvānmukhye vadanti || tadetadvirodhāccintyam || prayogapārijātepyevam
śaunakaḥ-“svāhākāreṇa home tu bhavedyajñopavītavān | tatra prāgamaye hutvā paścātsomāya
hūyate || agnau yajñopavītyeva prakṣipenmekṣaṇaṃ tataḥ" | chandogapariśiṣṭe- “agnaukaraṇahomaśca
kartavya upavītinā | apasavyena vā kāryoṃ dakṣiṇābhimukhena ca || kātīyānāṃ tvapasavyameva piṇḍapitṛyajñavadvṛtvā" iti sarvātideśāt || savyaṃ tu chandogaparam || gobhilenataduttaramevāpasavyokteḥ || 'chandogā juhuyuḥ savyenāpasavyena yājuṣāḥ' iti vṛddhayājñavalkyokteśca
atha pāṇihomaḥ
āśvalāyanaḥ-“abhyanujñāyāṃ pāṇiṣveva" iti || piṇḍapitṛyajñakalpābhāvenāgnyabhāve
kāmyādiṣvityarthaḥ || tena bahvacānāmekoddiṣṭe pāṇihomo bhavatyeva || niṣedho'nyaparaḥ
pāṇiṣviti bahuvacanātsarvaviprapāṇiṣu homa iti vṛttiḥ || evaṃ mātāmahepi | śaunakopi“sarveṣāmupaviṣṭānāṃ viprāṇāmatha pāṇiṣu | vibhajya juhuyātsarva somāyetyādimantrataḥ ||"
yatta hemādrau kātyāyanaḥ “pitrye yaḥ paṅktimūrdhanyastasya pāṇāvanagnikaḥ | hutvā mantravadanyeṣāṃ tūṣṇīṃ pātreṣu nikṣipet" iti bahvacātiriktānām
yattu tatraiva mātsye- “agnyabhāve tu viprasya pāṇau vātha jalepe vā | ajakarṇe'śvakarṇe
Linked texts (7)
- Āśvalāyanaśrautasūtra (ed. Rāmanārāyaṇa Vidyāratna, Calcutta) — Sanskrit
- Ṛgvedakhilāni — Sanskrit
- Pracetassmṛti (fragments) — Sanskrit
- Smṛticandrikā — Devaṇṇabhaṭṭa, Sanskrit
- Dharmasindhu — Kāśīnātha Upādhyāya 1790, Sanskrit
- Dharmasindhusāra — Śivānanda Gosvāmin 1766, Sanskrit
- Śrāddhacandrikā (Divākarabhaṭṭa) — Divākarabhaṭṭa 1655, Sanskrit