Nirnayasindhu 72.1.4
Nirṇayasindhu 72.1.4
- Language
- Sanskrit
72.1.4
kāśīkhaṇḍe-'tīrthopavāsaḥ kartavyaḥ śiraso muṇḍanaṃ tathā ||' upavāse tatraivoktam
"yadahni tīrthaprāptiḥ syāttadahaḥ pūrvavāsare | upavāsaḥ prakartavyaḥ prāpte'hni śrāddhado
bhavet ||" atra-'upavāsaṃ tataḥ kuryāttasminnahani suvrataḥ' iti prāptidineṣūpavāsoktervikalpaḥ || muṇḍane tu skāāndadevalau- "muṇḍanaṃ copavāsaśca sarvatīrtheṣvayaṃ vidhiḥ| varjayitvā kurukṣetraṃ viśālaṃ virajaṃ gayām ||" virajaṃ loṇāraprasiddham | mahātīrthaparaḥ
sarvatīrthaśabdaḥ
atra viśeṣaḥ smṛtyantare-"ūrdhvamabdādvimāsonātpunastīrthaṃ vrajedyadi | muṇḍanaṃ copavāsaṃ
ca tato yatnena kārayet | tadā tadvapanaṃ śastaṃ prāyaścittamṛte dvija" iti vā pāṭhaḥ
"prayāge pratiyātre tu yojanatraya iṣyate || kṣauraṃ kṛtvā tu vidhivattataḥ snāyātsitāsite ||" tathā ca bṛhaspatiḥ- "kṣauraṃ naimittikaṃ kāryaṃ niṣedhe satyapi dhruvam | pitrādimṛtidīkṣāsu prāyaścitte ca tīrthake ||" aparārke skānde- "udaṅmukhaḥ prāṅmukho vā vapanaṃ kārayetsudhīḥ | keśaśmaśrulomanakhānyukasaṃsthāni vāpayet" || idaṃ prayāge sadhavānāmapi
samūlaṃ bhavatīti bhaṭṭāḥ
yuktaṃ tu- "sarvān keśān samuddhṛtya chedayedaṅgulidvayam | evameva hi nārīṇāṃ śasyate
vapanakriyā" iti || taccākṛtacūḍānāṃ na kāryamiti kecit || taccaṃ tu naimittikatvāt pitrādimṛtavat kāryameveti || tadapi prayāge nityam || nānyatra || tacca yatibhistīrthe'pi ṛtusaṃdhiṣveva kāryaṃ nānyadā || 'kakṣopasthaśikhāvarjamṛtusaṃdhiṣu vāpayet' iti